39 / 37
و هر كرا راه نمايد خدا پس نيست او را هيچ گمراهكننده آيا نيست خدا غالب خداوند انتقام كشيدن ( 37 )
39 / 38
و اگر به پرسى ايشان را كه آفريد آسمانها و زمينها البته بگويند خدا آفريد بگو ديديد آن را كه مىپرستيد بجز خدا اگر خواهد در حق من خداى تعالى سختى را آيا اين بتان دفعكنندهء سختى او هستند يا اگر خواهد در حق بخشايشى آيا اين بتان بازدارندهء بخشايش او هستند بگو بس است مرا خدا بر وى توكل مىكنند توكلكنندگان ( 38 )
39 / 39
بگو اى قوم من عمل كنيد بر وضع خود هر آئينه من نيز عملكنندهام بر وضع خود پس خواهيد دانست ( 39 )
39 / 40
كسى را كه بيايدش عذابى كه رسوا كندش و كسى را كه فرودآيد بر وى عذاب دائم ( 40 )
شرح
وَ مَنْ يَهْدِ اللَّهُو هر كه را راه نمايد خداى تعالى تا جز از وى نترسدفَما لَهُپس نيست آن راهيافته رامِنْ مُضِلٍّهيچ گمراهكننده كه از راه بيفگندأَ لَيْسَ اللَّهُآيا نيست خداى تعالى يعنى هستبِعَزِيزٍغلبهكننده بر دشمنانذِي انْتِقامٍخداوند كينه ستاننده از كافرانوَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْو اگر تو بپرسى از مشركان مكّه كهمَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَكه بيافريد آسمانها و زمينها رالَيَقُولُنَّ اللَّهُهر آئينه گويند خداى تعالى چه برهانى واضح و دليلى لايح است بر تفرد او به خالقيتقُلْبگو اى محمدأَ فَرَأَيْتُمْ ما تَدْعُونَآيا چون مىبينيد شما آن را كه مىخوانيدمِنْ دُونِ اللَّهِبجز خداى تعالى يعنى بتان را كه مىپرستيدإِنْ أَرادَنِيَ اللَّهُاگر خواهد خداى تعالى به منبِضُرٍّسختى و محنتىهَلْ هُنَّآيا هستند آن بتانكاشِفاتُ ضُرِّهِدفعكننده مر آن سختى را كه خداى خواسته به منأَوْ أَرادَنِي بِرَحْمَةٍيا اگر اراده كند خداى به من راحتى و منفعتىهَلْ هُنَّآيا باشند آنانمُمْسِكاتُ رَحْمَتِهِبازدارنده از من آن رحمت را مقاتل رح گويد پيغمبر ص از ايشان سؤال كرد ساكت شدند حق تعالى فرموده كهقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُبگو اى محمد بسنده است مرا خداى تعالى در رسانيدن خير و بازداشتن شرعَلَيْهِبرو نه به غير اويَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَتوكل مىكنند توكلكنندگان در همه ابواب و كار خود بوى بازمىگذارند بيتتو با خداى خود انداز كار و دل خوش دار * كه رحم گر نكند مدعى خدا بكندقُلْ يا قَوْمِ اعْمَلُوابگو اى قوم من عمل كنيدعَلى مَكانَتِكُمْبران حالى كه داريد از روى توكل و حفص مكانتكم خواندإِنِّي عامِلٌبه درستى كه من عملكنندهام بر حالتى كه دارم از روى توكلفَسَوْفَ تَعْلَمُونَپس زود باشد كه بدانيدمَنْ يَأْتِيهِآنكس را از ما و شما كه بيايد بد وعَذابٌ يُخْزِيهِعذابى كه او را رسوا گرداندوَ يَحِلُّ عَلَيْهِو فرود آيد بروعَذابٌ مُقِيمٌعذابى هميشه و پيوسته و خزى يكى دليل غلبه ديگرى بود حق سبحانه رسوا كرد دشمنان آن حضرت صلّى اللّه عليه و سلّم را در روز بدر كه جمعى از ايشان بدست مؤمنان كشته گشتند و جمعى بقيد مذلت و سلسله نكبت گرفتار شدند - بيتاين سر بباد داده و آن دستها به بند * آن گشته خوار و زار و گرفتار و مستمند .