پروردگار دور از دسترس همگان نيست ، و بدين گونه زندگى بشر را مولود اراده و كوشش خود او قرار داده است .
به همان گونه كه رزق و روزى مردمان در دنيا - به سبب تفاوت داشتن تلاش آنان با يكديگر - متفاوت است ، به همين گونه پاداش در آخرت نيز متفاوت خواهد بود ( 18 - 21 ) و سپس پروردگارمان ما را از شرك ورزيدن به خودش بر حذر مىدارد ( و چنان مىنمايد كه مراد از آن در اين جا پيروى از سنتها و روشهاى اجتماع است كه به ملامت ديدن و ناكامى و خذلان مىانجامد ) ( 22 ) .
او به ما فرمان مىدهد كه جز او را پرستش نكنيم ( و به عبادت پدران نپردازيم و فرمانبردار فشارهاى جامعه نشويم ) ولى بر ما لازم است كه با مردمان پيوستگيهاى مثبت برقرار سازيم ( در چارچوب يكتاپرستى ) كه مهمترين آنها احسان نسبت به پدر و مادر است و مخصوصا در هنگام رشد و رسيدن به سالهاى پيشرفتهتر عمر ، و نسبت به آنان بخشنده دست بودن و طلب آمرزش براى ايشان ( 23 - 25 ) .
پس از والدين فرد مؤمن ملتزم به مراعات حقوق خويشاوندان و مسكينان و در راهماندگان است ، و بايد از تبذير و ولخرجى خوددارى كند ، چه تبذير او را در صف شياطين ( و گردنكشان و طاغيان ) و كافران به خدا قرار مىدهد كه شكر نعمتهاى خدا را نمىگزارند ، و در هنگام اعراض و جدايى ( مادّى ) از آنان ناگزير بايد احسان ( معنوى ) را با گفتار شايسته از آنان دريغ ندارد ( 24 - 28 ) .
پروردگار به ما امر مىكند كه در انفاق ميانهروى را اختيار كنيم ، نه بخلى داشته باشيم كه مايهء بسته شدن دستها مىشود ، و نه اسرافى كه به ملامت ديدن و تنگى مىانجامد ، مگر خدا به بندگان خويش رزق را به اندازه مقدر نمىكند ، پس چرا به بخل يا اسراف بپردازيم ( پس بر ما لازم است كه از اصول حكمت در مصرف همچون پروردگار خودمان سبحانه و تعالى پيروى كنيم ) و چرا بايد به سبب ترس از فقر ، با وجود پروردگار رزّاق و روزى دهنده ، به كشتن فرزندان خودمان بپردازيم ( 29 - 31 ) .
همان گونه كه خدا از كشتن فرزندان در چارچوب مسئوليت خانوادگى
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 161
مساهمون: احمد آرام
ص١٦١