شرح آيات :
عدل يك سنت اجتماعى و واجبى الاهى است
[ 90 ] بر هر يك از فرزندان مجتمع اسلامى واجب است كه عادل و دادگر باشد ، و حق فطرى و قانونى هر كس را به او بدهد ، و به عدل و داد رفتار كردن تنها مسئوليت دولت نيست ، چه مجتمعى كه فرزندان آن از لزوم جريان يافتن قانون و احترام و پاسدارى از حقوق ديگران آگاهى نداشته باشند ، براى دولتى كه بر آن اجتماع حكومت مىكند امكان ندارد كه بتواند مردمان را به زور بر اين كار وادارد .
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ
- خدا به عادل بودن فرمان مىدهد . » عدل با اختلاف درجاتى كه آيهء آينده به آنها اشاره مىكند ، منافات ندارد ، چه گاه مىشود كه برابرى زشتترين ستمگرى است ، چه نادان و دانا ، و تنبل و با نشاط ، فداكار و ترسو . . . و . . . و . . . برابر با يكديگر نيستند .
/ 116 على رغم نيازمندى جامعه به قانونى كه ابعاد عدالت و حقوق طبقات مختلف را بر حسب تلاشها و نيازمنديهاى ايشان و حاجت مردم تعريف كند ، و براى عدالت معانى مختلف بر حسب قوانين و عرفيات در نظر بگيرد ، بايد بدانيم كه عدالت يك واقع فطرى است كه افراد بشر ، هر چند در تفصيلات آن با يكديگر تفاوت داشته باشند ، در خطوط عريض آن با يكديگر اختلافى ندارند .
ولى گاه مردمان در كاربرد عدالت و شناختن آن گرفتار دشوارى مىشوند ، و به همين سبب نيازمند دستگاه قضا و داورى مىشوند كه همهء طرفهاى دعوى به آن رضا نمىدهند ، به همان گونه كه شخص به نتايج آن به صورت صد در صد اطمينان پيدا نمىكند .
احسان و نيكوكارى براى عدالت ضرورى است
به همين سبب قرآن به احسان فرمان مىدهد ، و آن تنازل و چشمپوشى شخص از بعضى از حقوق خود به خاطر ديگران است و ميدان گستردهء آن عدالت را