أَنْكاثاً
- و پاره پاره مىكرد . » در مجمع البيان آمده است كه : هر چيز كه پس از به هم تابيده شدن پارههاى آن و به صورت ريسمان درآمدن نقض شود انكاث است ، خواه ريسمان باشد يا شبيه آن .
تَتَّخِذُونَ أَيْمانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ
- سوگندهايتان را وسيلهاى براى خدعه و مكر ورزيدن در ميان خود برمىگزينيد . » يعنى سوگند را وسيلهاى براى فريب دادن يكديگر به كار مىبريد ، و « دخل » در اصل هر چيز است كه داخل در چيزى شود و از آن نباشد و بدين طريق از خدعه و خيانت شمرده شدن مصون بماند .
أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبى مِنْ أُمَّةٍ
- تا چنان شود كه امتى برتر از امت ديگر شود ، » و بر آن تسلط يابد و اين برترى را با خدعه نگاه دارد ، / 119 و سوگند ياد كردن و پيمان بستن و انگيزههاى دست يافتن به برترى و سلطه چيزى جز ابتلا و آزمايش الاهى نيست .
إِنَّما يَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِهِ
- و خدا شما را با آن مىآزمايد . » حق با گمراه كردن مردم باطل نمىشود ، و چيز بد با خوب شمردن آن در نزد نفس و ديگران شايسته و صالح نخواهد شد ، چه روزى در پيش است كه در آن خدا حق را بر همهء مردمان مكشوف و آشكار خواهد ساخت .
وَ لَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ ما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ
- و در روز قيامت آنچه را كه دربارهء آن اختلاف داشتيد براى شما بيان مىكند و آشكار مىسازد . » [ 93 ] ولى چرا خدا در اين دنيا واقعيت فريبندگان و مكارانى را آشكار نمىسازد كه بر گردن مردمان تسلط دارند ؟ اين را دو حكمت است :
نخست : براى آن كه نعمت هدايت نصيب و بهرهء بعضى ، و نور عقل از ديگران بنا به اختيار خودشان سلب شود ، نه بر حسب علم او سبحانه و تعالى .
دوم : براى آن كه صاحب كار نيك ، و كنندهء كار بد به سبب عملى كه با