فالتفت حجر بن عديّ إلى الحسن وقال كلاماً لا يخلو من سوء أدب حمله عليه شدّة الحبّ ، ثمّ قال : أنّا رجعنا راغمين بما كرهنا ، ورجعوا مسرورين بما أحبّوا ، فتغيّر وجه الحسن وغمز الحسين حجراً ، فسكت ، فقال الحسن عليه السلام : يا حجر ! ليس كلّ النّاس يحبّ ما تحبّ ، ولا رأيه رأيك ، وما فعلت ما فعلت إلّاإبقاء عليك ، واللَّه كلّ يوم في شأن . « 1 »
الأمين ، أعيان الشّيعة ، 1 / 571
روى المدائنيّ : إنّ الحسن لمّا صالح معاوية ، قال أخوه الحسين : لقد كنت كارهاً لما كان ، طيِّب النّفس على سبيل أبي ، حتّى عزم عليَّ أخي فأطعته ، وكأنّما يجذّ أنفي بالمواسي . « 2 »
الأمين ، أعيان الشّيعة ، 1 / 581
هامش
جميع اللّغات . وما فيهما وما عليهما حجّة غيرى وغير أخي الحسين » .
حسن بن علي عليه السلام مىفرمايد : « خداى را دو شهر است : يكى در مشرق وآن ديگر در مغرب . وديوار بارهء اين دو شهر از آهن است . وهر شهري هزار هزار دروازه دارد كه مصراعين آن از ذهب است . ومردم هر شهري به هزار هزار لغت تكلم مىكنند كه قبيلهء ديگر نمىدانند . ومن به جميع آن لغات وآنچه در آن شهرها اندر است داننده أم . ونيست آن دو شهر را حجتي ، الا من وبرادرم حسين . »
سپهر ، ناسخ التواريخ سيدالشهدا عليه السلام ، 4 / 35 ، امام حسن مجتبى عليه السلام ، 2 / 185 - 186
( 1 ) - پس از آن حجر بن عدى رو به سوى امام عليه السلام نموده وسخنى گفت كه از گستاخى وبىادبى نسبت به امام به دور نبود ، گرچه اين سخن از محبت بسيار وى نسبت به خاندان رسول خدا صلى الله عليه وآله حكايت مىكرد . حجر سپس عرض كرد : « ما از درگيرى با معاوية ويارانش با بىميلى ورنجيدگى بازگشتيم ، ولى دشمنانمان شاد وخشنود روانه شدند . »
اين سخن چهرهء حضرت را دگرگون كرد وامام حسين عليه السلام با گوشهء چشم به حُجر اشاره نموده أو را ساكت كرد . در اين لحظه حضرت سخنى به اين عبارت بيان كردند : « اى حجر ! همهء مردم آنچه را تو دوست دارى دوست ندارند ونظر همهء آنان نظر تو نيست . آنچه را من انجام دادم ، هدفى جز نگاهداشتن وبقاى تو نداشتم وارادهء خداوند هر روز به گونه اى است . »
ادارهء پژوهش ونگارش ، ترجمهء أعيان الشيعة ، / 70
( 2 ) - مدائنى مىنويسد : هنگامى كه حضرت مجتبى با معاوية صلح كرد ، برادرش امام حسين بن علي عليه السلام فرمود : « براي من صلح با معاوية سخت ناگوار بود وشيوهء نيكو را همان روش پدرم أمير المؤمنين مىدانستم ، اما كار به جايى رسيد كه برادرم به صلح با معاوية تن در داد ومن از أو فرمان بردم ، در حالي كه بسيار افسرده بودم وبه انساني مىماندم كه بينىاش را با تيغ جدا مىكنند وأو دردها را به جان مىخرد . »
ادارهء پژوهش ونگارش ، ترجمهء أعيان الشيعة ، / 119