هامش
ودست خود را از دست أو بكشيد ، واگر نعمان بشير حضور نداشت وأبو سفيان را به مدينه باز نمىآورد ، بعيد نبود كه نابود شود . هان اى معاوية ، اين است كتاب أحوال وسير اعمال شما ، اگر سخنى به كذب گفتم وتو را نيروى آن است كه بازگردانى باز گوى . »
سپهر ، ناسخ التواريخ امام حسن مجتبى عليه السلام ، 1 / 268 - 269
امام حسن عليه السلام بعد از مصالحه با معاوية ، بسيج راه كرده ، عزيمت سفر مدينه فرمود . اين وقت از براي وداع ، مسيب بن نجبه وظبيان بن عمارة التميمي ، به حضرت حسن آمدند .
فقال الحسن عليه السلام : « الحمد للَّهالغالب على أمره ، لو أجمع الخلق جميعاً على أن لا يكون ما هو كائن ما استطاعوا ، فقال أخوه الحسين : لقد كنت كارهاً لما كان ، طيِّب النّفس على سبيل أبي ما أتى حتّى عزم عليَّ أخي فأطعته وكأنّما يجذُّ أنْفي بالمواسي » .
حسن عليه السلام فرمود : « سپاس خداى قاهر غالب را كه اگر انجمن شوند همهء كائنات بر آنچه كائن است وحكم رفته ، ديگرگون نتوانند ساخت . »
حسين عليه السلام فرمود : « من بر راه پدرم أمير المؤمنين همىخواستم رفت ، ومكروه مىداشتم اين مصالحه را كه برادرم با معاوية مقرر داشت . لكن چون برادرم تقديم اين امر كرد ، اورا أطاعت كردم وچنان بر من سخت بود كه گويا بيني مرا با تيغ قطع كردند . »
مسيب عرض كرد : « سوگند با خداى كه خلافت معاوية بر ما بزرگ نشود ، وأو ناچار است كه با ما به رفق ومدارا كار كند ومودت ما را مغتنم شمرد . واين حزن واندوه كه ماراست ، از بهر شماست كه مبادا مكانت شما كاستى گيرد ودستخوش جور وستم گرديد . »
فقال الحسين : « يا مسيب ! نحن نعلم أنّك تحبّنا . فقال الحسن : سمعت أبي يقول : سمعت رسول اللَّه [ يقول : ] مَنْ أحبّ قوماً كان معهم . »
حسين عليه السلام فرمود : « اى مسيب ! ما آگاهيم كه تو دوستدار مايى . »
امام حسن عليه السلام فرمود كه : « شنيدم از پدرم أمير المؤمنين كه از رسول خدا روايت كرد كه فرمود : هر كه دوست دارد قومي را ، با ايشان محشور خواهد شد . »
اين وقت مسيب وظبيان عرض كردند : « يا بن رسول اللَّه ، صواب آن است كه ديگرباره زمام امر به دستگيرى ، وبا معاوية آغاز مقاتلت فرمايى . »
فرمود : « اقدام در اين امر نخواهم كرد . » سپهر ، ناسخ
التواريخ امام حسن مجتبى عليه السلام ، 1 / 299 - 300
وديگر در بصائر الدرجات شيخ مفيد از أبى عبداللَّه عليه السلام روايت مىكند :
قال الحسن عليه السلام : « إنّ للَّهمدينتين : إحديهما بالمشرق والأخرى بالمغرب ، عليهما سور من حديد وعلى كلّ مدينة ألف ألف باب مصراعين من ذهب ، وفيها ألف ألف لغة تتكلّم كلّ لغة بخلاف لغة صاحبتها ، وأنا أعرف