نگفته ، بلكه از باب شكرگزارى گفته است . البته يادم نيست كه خود سيد اين جواب را مىپذيرد يا نمىپذيرد ، ولى ظاهرا اهل ادب مىدانند كه آيه ، تحمّل اين معنى را ندارد .
جملهء « انّى يكون لي غلام و قد بلغنى الكبر » را نمىشود گفت كه از باب شكرگزارى است ، ولى سيّد جوابهاى ديگرى مىدهد كه بعضى از آنها را هم خودش مىفرمايد ضعيف است يكى اين كه : من مىدانم وعدهء تو درست است ، ولى مىخواهم بدانم از همين همسر پيرم به من بچه مىدهى يا از همسرى ديگر و يك قول ديگر هم نقل مىكند كه اين سخن جناب زكريّا از آن باب بود كه چون در ابتدا اين وعده به او داده شد ، او ذوق زده شد و در اين لحظه تعجّب داشت ، ولى بعدا متوجه شد كه وعده خداست ، و هيچ شكى در آن نيست لذا عرض كرد
رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً *
براى من يك نشانهاى قرار بده و آيه آمد كه نشانهاش معلوم شد .
آيهء نهم
يا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ »
در اين آيه جناب عيسى كلمه گفته شده .
سؤال : اينست كه كلمه از جنس قول و لفظ است و جناب عيسى شخص است چگونه به يك انسان بگوئيم تو كلمهاى .
جواب مىدهد كه خداوند در كتب انبياء سابق خبر داده بود با لفظ و كلمهاى ، كه بعدا پيغمبرى مىآيد و اين چنين خصوصياتى دارد ، اينجا كلمه اشاره است به آن اشارتى كه در كتب سابق بوده ، ولى به نظر مىآيد كه اينجا اقلا بايد كلمه معرف به عهد ذكرى با عهد ذهنى باشد بالأخره اين يكى از جوابهائى است كه گفتهاند . جواب ديگر اين كه « كلمة اللَّه » لقب حضرت عيسى است مانند روح اللَّه . كلمة اللَّه به حضرت عيسى مىگويند از باب اين كه كلمهء خدا موجب هدايت مردم مىشود ، و جناب عيسى هم اين چنين بوده يك جواب ديگر اين كه كلمهء اينجا اشاره دارد به
« كُنْ فَيَكُونُ » *
چون خلقت حضرت عيسى از غير مجراى طبيعى بوده و مناسب با
« كُنْ فَيَكُونُ » *
بوده لذا به او كلمه گفتهاند .
آيهء دهم :
الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ
. خطاب به جناب پيغمبر أكرم صلوات اللَّه عليه حضرت محمد مصطفى است كه نسبت « امتراء و شك به آن حضرت داده شده ، و اين درست نيست از پيغمبرى كه از روح اللَّه تلقى مىكند و به درجهء يقين رسيده است ، بفرمائيد : از جملهء شك كنندگان در وعدهء ما مباش .
سيد جواب مىدهد كه اين جا مثل آيات بسيارى ديگر ، خطاب متوجه پيغمبر و مراد امت است اين مطلب را مفسرين در آيات بسيارى گفتهاند به او مىگويم اى پيغمبر ولى براى اين كه امت بشنوند كه مبادا در وعدههاى ما شك كنند سپس بهترين شاهد را براى اين مطلب مىآورد ، و آن آيهء شريفهء