در كتاب الزكات
1 - فلسفه تشريع زكات
در اين كتاب مهم فقهى نخست به مسألهء فلسفه تشريع زكات برخورد مىكنيم كه على ( ع ) در نهج البلاغه اشارت پر معنى به آن فرموده است .
در يك جا مىفرمايد : « سوسو ايمانكم بالصدقة و حصّنوا اموالكم بالزكات و ادفعوا امواج البلاء بالدعاء » .
« ايمان خود را با صدقه تقويت كنيد و اموال خويش را با زكات از دستبرد دشمنان مصون داريد و امواج بلا را با دعا دفع كنيد . « 4 » مىدانيم آنچه ثروتها را به باد مىدهد ، و اصل مالكيت شخصى را متزلزل مىسازد ، همان فاصله طبقاتى است و يكى از طرق مبارزه با آن مسألهء زكات است .
در عبارت ديگرى مىفرمايد : « ان الزكات جعلت مع الصلاة قربانا لاهل الاسلام فمن اعطاها طيب النفس بها فانها تجعل له كفّارة و من النار حجابا و وقاية » .
زكات همراه نماز وسيله تقرب مسلمانان است و هر كس آن را از طيب نفس بپردازد كفاره گناهان او خواهد بود و حجاب و مانعى است از آتش دوزخ « 5 » .
در اينجا على ( ع ) به بعد اخلاقى و فلسفى روحانى زكات اشاره مىكند در حالى كه جمله قبل ناظر به فلسفه اجتماعى و اقتصادى زكات بود .
يا در جاى ديگر به نقش فوق العاده مهم زكات در تأمين اجتماعى اشاره كرده مىفرمايد : « إنّ اللَّه فرض فى اموال الأغنياء اقوات الفقراء فما جاع فقير إلّا بما منع غنى و اللَّه تعالى سائلهم عن ذلك » . « 6 » خداوند در اموال اغنيا غذاى فقرا را پيش بينى كرده است ( كه اگر حق الهى را دقيقا بپردازند يك گرسنه در سراسر جامعه انسانى وجود نخواهد داشت ) بنا بر اين هيچ فقيرى
هامش
( 4 ) وسائل الشيعه جلد 6 صفحه 7 حديث 16 ( نهج البلاغه حكمت 146 ص 495 ) .
( 5 ) وسائل الشيعه جلد 6 صفحه 6 حديث 15 ( نهج البلاغه حكمت 199 ص 317 ) .
( 6 ) وسائل الشيعه جلد 6 صفحه 16 حديث 25 ( نهج البلاغه حكمت 328 ص 533 ) .