صدور بعضى قطعى است و هماهنگى آنها با بقيه شاهد گوياى تراوش آنها از زبان امير مؤمنان على ( ع ) است .
مسأله سنجش سبكها خود يكى از طرق كشف صاحبان اشعار و نثرها است ، به طورى كه آگاهان به اين فن هنگامى كه قطعه شعرى را ببينند به خوبى مىتوانند بفهمند كه از حافظ يا سعدى يا نظامى و يا فردوسى و يا مولوى است چرا كه روش هر يك در نظم كاملا مشخص است ( البته براى آگاهان اين فن ) .
ابن ابى الحديد در شرح خطبه « شقشقيه » از يكى از مشايخش نقل مىكند كه وقتى سخن ابن عباس را در پايان خطبه شقشقيه شنيد مىگويد بسيار متأسفم كه شخصى كلام على ( ع ) را با دادن نامهاى به دستش قطع كرد و نگذارد به انتها برسد او مىافزايد اگر من بودم به ابن عباس مىگفتم چرا متأسفى ؟ على ( ع ) همه گفتنيها را گفت و چيزى باقى نگذارد ! و هنگامى كه از او سؤال مىكنند آيا اين دليل بر اين است كه تو در خطبه شقشقيه ترديد دارى ؟ و آن را از كلام سيد رضى مىدانى ؟ گفت هرگز ، چرا كه سخنان سيد رضى و سبك مطالب او كاملا شناخته شده است و هيچ شباهتى با آن ندارد ( بلكه كاملا شبيه كلمات على ( ع ) است ) « 2 » .
اكنون كه روشن شد نهج البلاغه چيزى نيست كه به عنوان ارسال اسناد بتوان آن را ناديده گرفت و در مسائل فقهى از آن صرف نظر كرد ، به نقش عبارات ، خطبهها ، نامهها و كلمات قصار در فقه اسلامى مىپردازيم .
گوشهاى از احكام فقهى نهج البلاغه :
از آنجا كه در نهج البلاغه مطالب فراوانى پيرامون احكام فرعى آمده است مشكل بتوان همه آنها را در يك بحث فشرده گنجانيد ولى ما در اينجا به چند كتاب از كتب فقهى كه احاديث بيشترى دارد اشاره مىكنيم و موارد استفاده از آن را از كتاب « وسائل الشيعه » مشخص مىسازيم . « 3 »
هامش
( 2 ) شرح ابن ابى الحديد جلد 1 ص 205 .
( 3 ) كتاب « وسائل الشيعه » تأليف محمد بن الحسن الحر العاملى متوفاى سال 1104 در حال حاضر جامعترين كتب حديث شيعه است كه هم نظام بسيار جالبى دارد و هم از منابع متقن و قابل ملاحظه استفاده كرده و هم گستردگى فوق العادهاى دارد .
اين محدث بزرگ اسلام و تشيع با صرف بيست سال از عمر خود و ذوق ابتكار خداداد توانست اين اثر نفيس را به وجود آورد . در چند قرن اخير كتب حديث فراوانى از سوى بزرگان محدثين تأليف يافته ، ولى هيچكدام به پاى وسائل نمىرسد و اين كتاب همچنان به قوّت خود باقى است و در تمام حوزههاى علميه جزء منابع دست اول است .
مرحوم شيخ حر از ميان مجموع كتب حديث كه در عصر او موجود بوده آنچه را كه معتبر شناخته جدا كرده و احاديث فقهى كتاب خود را منحصرا از آنها نقل نموده ، و غير آن را كنار گذاشته است ، از جمله منابع مهمى كه در وسائل الشيعه بسيار از آن استفاده شده است كتاب « نهج البلاغه » است .