آرى بدون شك ، اطلاع از آراء و نظرات علما و دانشمندان ، دليل بر احاطه و تسلط هر عالمى نسبت به مسائل آن علم است و شريف رضى كه از شجره طيبهء اهل البيت است و از نوادگان امام جعفر صادق ( ع ) مىباشد با تأليف كتاب خلاف الفقهاء يا تعليق خلاف الفقهاء ، نشان داده كه به موارد اختلاف فقهاى اسلام آشنائى كامل داشته است و اين ، همچنان كه قبلا اشاره كرديم در لا بلاى آثار مختلف ايشان هم به چشم مىخورد كه قطع نظر از اين كه خود فقيه امامى است به نظرات فقهاى ، حنفى ، شافعى و مالكى احيانا اشاره مىكند .
ج - گفتگوهاى فقهى و اصولى شريف رضى با برخى فقهاء :
سومين نكتهاى كه در مسئله فقاهت شريف رضى بعنوان يك شاهد ، مىتواند مورد توجه باشد مذاكرات و نظرات فقهى و اصولى اوست كه با برخى فقهاء و دانشمندان عصر خود داشته و در لابلاى آثار او و برخى كتب فقهى ديگر منعكس شده است .
مسئله اتمام به جاى قصر :
شهيد اول « 69 » مىنويسد : اگر كسى كه وظيفهاش قصر بوده عمدا اتمام كند ، نمازش باطل مىشود چون قصر عزيمت است نه رخصت و اين ، در صورتى است كه مىدانسته است وظيفهاش قصر بوده اما اگر جاهل به مسئله بوده مشهور آنست كه اعاده لازم نيست نه در وقت و نه در خارج وقت .
دليل ، صحيح محمد بن مسلم « 70 » است كه طىّ آن ، ابو جعفر عليه السلام در مورد كسى كه نمازش را در سفر ، چهار ركعت خوانده بود فرمود : اگر آيه تقصير بر او خوانده و تفسير شده باز به جاى قصر اتمام كرده ، نمازش را اعاده مىكند ولى اگر آيه تقصير بر او خوانده نشده و او مسئله قصر در سفر را نمىدانسته ، اعاده لازم نيست . و چون كلمه اعاده ، نكرده است و نكره در سياق نفى ، افادهء عموم مىكند پس عدم لزوم اعاده ، شامل وقت و خارج وقت هر دو مىباشد .
در اين مسئله رضى رحمه اللَّه از مرتضى رضى اللَّه عنه پرسيده كه : اجماعى است كه
هامش
( 69 ) شمس الدين ، ابو عبد اللَّه ، محمد ابن مكى دمشقى معروف به شهيد اول از اكابر علماى اماميه و اعاظم فقهاى اثنى عشريه ، به سال هفتصد و هشتاد و شش با شمشير به قتل رسيده است ، ريحانة الأدب 3 ، 276 .
( 70 ) محمد بن مسلم ، طائفى ، ثقفى ، كوفى از وجوه اصحاب امامية ، مردى فقيه و با تقوا و از اصحاب امام باقر و امام صادق عليهما السلام بوده است محمد بن مسلم از روات موثق و از اصحاب اجماع و از كسانى است كه فقهاتشان مورد تصديق هر دو امام بوده است . نگاه كنيد به : جامع الرواة 2 ، 193 افست مكتبة المصطفوي ، قم .