طاعت خوذ اشارت فرموذ آنگه تبعيت انبيا مفروض « 412 » گردانيذ پس فرمانبردارى ملوك واجب كرد و پيغامبر صلى الله عليه و آله فرموذ [ 135 ] : « اسمعوا و اطيعوا لاولى الامر و ان كان عبدا حبشيا » . معنى آنست كى بسمع و طاعت فرمان اولوا الامر « 413 » را انقياد « 414 » نمائيذ و اگر خوذ بندهء سياه حبشى باشذ كى حكمت الهى
شرح
( 412 ) - مفروض : فرض كرده شده و فرموده خداى . ( انندراج ) .
( 413 ) - اولى الامر : حكم اولى الامر به قولست . بعضى گفتند امرائند و بعضى گفتند علمااند و بعضى گفتند ائمهاند من اهل بيت رسول الله و اين قول از باقر و صادق عليهما السلام روايت كردهاند و چون آن دو قول باطل كنيم صحت اين قول پيدا شود . ( تفسير ابو الفتوح رازى جلد اول صفحه 784 ) .
مراد امراى مسلمانند كه حضرت پيغمبر در عهد خود تعيين مينمود چنانچه در اسباب نزول هست كه حضرت خير البريه خالد بن وليد را بر سريه امير كرد و عمار ياسر را با وى فرستاد جمعى كه خالد قاصد ايشان بود خبر يافته بگريختند و يكى از ايشان كه مسلمان بود جلو عمار آمده گفت مردم قبيله من فرار نمودند و من باستظهار ايمان در منزل خود ماندهام اگر اسلام مرا دستگيرى خواهد كرد تا باشم و الا پاى گريز در راه نهاده سر خود گيرم . عمار او را امان داد و او بنا بفرمودهء وى در خانه ساكن شد خالد بامداد لشكر را بغارت و تاراج آن قبيله امر كرده آن مرد را نزد خالد آوردند عمار فرمود كه او مسلمان است و بفرموده من در امان آمده است . خالد گفت از ادب دور مينمايد كه كسى با وجود امير لشكر و مشاورت و اجازت او كس را امان دهد و گفتوگوى در ميان خالد و عمار بسيار شد و بجناب نبوتماب آمده صورت حال بعرض رسانيدند سيد عالم صلى الله عليه و سلم امان عمار را برقرار گذاشت و نهى فرمود از آنكه غير امير كسى امان دهد و اين آيت نازل شد كه فرمان برند اولوا الامر را يعنى امرا و سرايا . ثعلبى آورده كه اولوا الامر ابو بكر و عمر رضى الله عنهما بودند كه وزيرين صدق بودند و اشارت اقتدوا بالذين من بعدى ابو بكر و عمر در شأن ايشان نافذ شده .
ابو بكر وراق رحمة الله گفته كه حلفاء اربعهاند و مجموع صحابه نيز گفتهاند يا فقها يا علما يا ارباب عقول و نزد عرفا اولوا الامر مشايخاند و پيران طريقت كه بتربيت اهل سلوك اشتغال مينمايند و سالك را فرمانبردارى ايشان لازم است ( مواهب عليه ) .
( 414 ) - انقياد : بكسر اول و ثالث و دال مهمله . رام شدن و فروتنى نمودن و فرمانبردارى و فروتنى ( انندراج ) .
هامش
[ 135 ] - مر : و سيد صلوات الله و سلامه عليه فرموذ .