و مقدم اوصيا « 173 » على مرتضى رضوان الله عليه « 174 » [ 52 ] ميگويذ :
« الناس ثلثة عالم ربانى و متعلم على طريق نجاة و همج رعاع » « 175 »
مىفرمايذ كى زمرهء انسان و طائفهء بنى آدم منقسم گشتند بسه قسم و متفرق شذند بسه گروه . گروهى بجاذبهء الهام الهى و مناجات « 176 » ملائكه [ 53 ] و تربيت عقل « 177 » كامل [ 54 ] و تمشيت « 178 » ذات « 179 » فاضل بمقام اشرف و مكان اعلى رسيذند و ايشان عالمان [ 55 ] ربانىاند يعنى انبيا و رسل عليهم السلام و گروهى بتفكر كردن در عالم ملكوت « 180 » و انديشه نموذن در مصنوعات و معقولات و اقتدا « 181 » كردن بآثار و اخبار كى : « تفكروا فى مخلوقات
شرح
( 173 ) - اوصيا : جمع وصى - اندرزكننده و اندرزكردهشده و آنكه وصيت مىكند و كسى كه بوى وصيت ميكنند . مذكر و مؤنث در وى يكسان است - آنكه موافق اندرز و وصيت كسى پس از مرگ تصرف در امور و مال و عيال وى مىكند .
( فرنودسار ) .
( 174 ) - خشنودى خدا بر او باد .
( 175 ) - مردم بر سه گروهند شناسدگان راه حق و پژوهندگان طريق رستگارى و سفلگان فرومايه .
( 176 ) - مناجات : راز گفتن با كسى . ( انندراج ) .
( 177 ) - عقل : رجوع شود بصفحه 4 حاشيه 20 .
( 178 ) - تمشيت : بفتح اول و سكون ميم و كسر شين معجمه و فتح ياى تحتانى مأخوذ از مشى بمعنى جارى كردن و روان كردن . ( انندراج ) و در فارسى بمعانى صيانت ، تربيت ، نظم - تربيت و انتظام - آراستگى ، ترقى - پيشرفتگى ، برترى و استحكام آمده است . ( فرنودسار ) .
( 179 ) - ذات : هستى شيىء و حقيقت آن .
( 180 ) - ملكوت : بفتحتين - پادشاهى پروردگارى و عالم فرشتگان و باصطلاح صوفيان عالم معنى كه عالم ارواح است و بعضى بمعنى عالم غيب نوشتهاند و در بعضى از رسائل تصوف مسطور است كه ملكوت مقام عبادت فرشتگان است يعنى طاعت و عبادت بىقصور و بىفتور حاصل شود چنان كه مقام عبادت ملائكه است . ( انندراج ) .
( 181 ) - اقتدا : پيروى كردن ( انندراج ) تقليد - متابعت - پيروى . ( فرنودسار ) .
هامش
[ 52 ] - ملك : عليه التحية و الثناء .
[ 53 ] - مر : ملائك .
[ 54 ] - مر : فعال .
[ 55 ] - ملك : عالم .