مىگويند اين مسئله اجماعى است يا فلان فقيه در فلان كتاب گفته كه اين اجماعى است ونمىدانند اجماع چه معنى دارد وعلم به آن چگونه حاصل مىتواند شد ومستند آن در اين مسئله چيست وكدام است ، وأكثر علما تابع محدثات أمور وبدع مشهوره نزد جمهورند ، چون در اعمال واخلاق ايشان نظر مىكنى أكثر آن را بعيد ومباين اعمال واخلاق منقوله از أهل بيت ( ع ) مىيابى وهرگز پرواى دانستن سيرت ايشان ندارند واگر حرفى از اين مقولة به گوش ايشان رسيد ، مىگويند ايشان معصوم بودهاند ما كجا وتشبّه به ايشان از كجا .
وهمانا در شأن أمثال ايشان گفته آن كس كه گفته : « جمعى افسار تقليد از سر برون انداخته فطرت اصلى را سرنگون ساختهاند ، نفى أوليا ودرويشان بسيار كنند وهر چه به گوش ايشان رسد انكار كنند ، به ظواهر نبوّت وتوابع آن قانع نباشند واز خود سخنى چند بيهوده تراشند ، نه طبعشان گذارد كه با سر تقليد روند ونه توفيقشان باشد كه بوى تحقيق شنوند ،
« مُذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذلِكَ لا إِلى هؤُلاءِ وَلا إِلى هؤُلاءِ » (
« 1 »
) .
از بهر فساد وجنگ جمعى مردم * كردند به كوى گمرهى خود را گم
در مدرسه هر علم كه آموختهاند * في القبر يضرّهم ولا ينفعهم
وعلامت عوام ايشان آنست كه در اعمال واخلاق تشبّه به أمثال ايشان كنند ، ومسايل دينيه خود را از ايشان فرا گيرند ومحبّت ايشان ورزند وخدمت ايشان كنند ودر قيامت با ايشان محشور خواهند بود .
وهر كه از علما وعوام به فرقهى أولى نزديكتر است در صفات واخلاق ، به هدايت أقرب است ، وهر كه به فرقهى ثانيه نزديكتر است ، به ضلالت أقرب ، وآنها را درجات متفاوتست به حسب درجات بهشت ، واينها دركات مختلف است به حسب دركات دوزخ . وهميشه أنواع آزار از اينها به آنها مىرسد وصبر مىكنند واز حق سبحانه
و
هامش
( 1 ) - نساء : 143 .