پس از خلائى « 1 » يكسان جهات مختلف نيفتد « 2 » و خلا « 3 » دو سان نبود .
و امّا ملا « 4 » و جسم « 5 » شايد كه دو سان بوند . گوييم « 6 » : نشايد نيز كه دو جسم بوند سبب دو جهت ، زيرا كه سؤال لازم بود به آنكه « 7 » هر جسمى را جهتى بود مخالف جهت آن جسم ، و معنى اين سخن جز آن بود كه گويى « جسمى مخالف جسمى » زيرا كه وهم پذيرد كه هر دو جسم را بياميزى « 8 » و اندر يك جهت آرى . پس آنگاه دو جهتى بشود و دو جسمى نشده باشد .
و همچنين « 9 » اگر جهتها بدل زنى ، دو جسمى بجاى بود ، و جهتها « 10 » بجاى نبود . و بجمله نشايد اندر وهم كه دو جهت را بياميزى ، و شايد كه اندر وهم دو جسم را بياميزى . پس دو جسمى نه دو جهتى بود و الّا كه حالى « 11 » نهى جز جسمى مقارن آن دو جسم ، و بجمله حالى « 12 » بايد كه اندر بسته بود به بعد و مقدار ، و اگر دو جسمى بودى سبب دو جهت « 13 » ، يك جسم را موجود دانستيمى « 14 » ، و آن بود كه ميان ايشانست ، كه ميان هر دو جهت بعدى بجا « 15 » است لامحاله ، و ديگر جسم را معدوم كرديمى « 16 » و بدل وى ديگرى آورديمى « 17 » ، شك نبودى كه دو جهت بجاى بودى :
يكى آن كناره كه از آن « 18 » سوى اين جسم است « 19 » كه بجايست ،
هامش
( 1 ) مك 2 ، طم : خلاى .
( 2 ) مك 2 ، طم : نيوفتد ؛ مك 1 : - نيفتد .
( 3 ) طم ، مل ، چخ : خلاء .
( 4 ) مل ، چخ : ملاء .
( 5 ) طم : ملاء جسم .
( 6 ) طم : + كه .
( 7 ) مك 2 : به آن .
( 8 ) طم : نياميزى .
( 9 ) مك 2 : و همچنان .
( 10 ) چخ : و دو جهتها .
( 11 ) مك 2 : خالى ؛ طم : جايى .
( 12 ) طم : جايى .
( 13 ) مك 2 : دو جهتى .
( 14 ) مك 1 ، چخ : دانستمى .
( 15 ) مك 2 ، طم ، مل ، س ، عس ، چه : - بجا .
( 16 ) چخ : كردمى .
( 17 ) چخ : آوردمى .
( 18 ) مل : - از آن .
( 19 ) مك 2 : جسمى است .