1 -
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ . . .
« 1 » ، و ما هيچ رسولى را نفرستاديم مگر به زبان قومش تا براى آنان حقايق را بيان دارد .
2 -
وَ قالَ الَّذِي آمَنَ يا قَوْمِ اتَّبِعُونِ أَهْدِكُمْ سَبِيلَ الرَّشادِ
« 2 » ، و آن كسى كه ايمان آورده بود - مؤمن آل فرعون - گفت : اى قوم ! از من پيروى كنيد تا شما را به راه رشد و صلاح هدايت كنم .
3 -
فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ . . .
« 3 » ، چرا از هر طايفه گروهى كوچ نمىكنند ، تا در دين ژرفكاوى نمايند و سپس بهسوى قومشان بازگردند و آنان را بيم دهند . . . « 4 » .
فهد رومى بر علّامه خرده گرفته است كه استدلال به اين آيات ، چيزى را اثبات نمىكند ، زيرا در اين آيات ، هرگز موضوع سنجش ميان امام و نبى نيست . بلى اين آيات مىرساند كه هر مؤمنى مىتواند ديگران را راهنمايى و هدايت كند ، ولى اين ربطى به موضوع سخن علّامه ندارد « 5 » .
تأمّل در سخن علّامه و نقد فهد رومى ، نشان مىدهد كه فهد ، گرفتار بىدقتى در فهم سخن علّامه شده است ، زيرا سخن ايشان دو بخش دارد :
1 - امامت برتر از نبوت و فراتر از هدايت تنهاست .
2 - هدايت تنها به معناى ارائه طريق و نشان دادن راه ، اختصاص به پيامبران ندارد ، بله مؤمنان نيز بدون اينكه نبى باشند مىتوانند و مىبايد اين نقش را ايفا
هامش
( 1 ) سورهء ابراهيم ، آيه 4 .
( 2 ) سورهء غافر ، آيه 38 .
( 3 ) سورهء توبه ، آيهء 122 .
( 4 ) رومى ، فهد بن عبد الرحمن ، اتجاهات التفسير فى القرن الرابع عشر ، 1 / 241 .
( 5 ) الميزان ؛ ج 1 ص 272 .