اوج گسترش عرفان و تصوّف از نظر علّامه « * »
بهنظر علّامه ، در ميان صحابه رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلم كه نزديك به دوازدههزار نفر آنها در كتب رجال ضبط و شناخته شدهاند فقط حضرت على عليه السّلام است كه بيان بليغ او از حقايق عرفانى و مراحل حيات معنوى به ذخاير بىكرانى مشتمل است . در بين ياران و شاگردانش انسانهايى چون « كميل بن زياد » ، « رشيد هجرى » ، « ميثم تمار » و « اويس قرن » پيدا مىشوند كه عامه عرفاى مسلمان آنها را پس از حضرت على عليه السّلام در رأس سلسله خود قرار دادهاند ، كسان ديگرى كه در قرن دوم هجرى بهوجود آمدند و نزد مردم به زهاد و اولياى حق ، و انسانهاى وارسته موسوم بودند . ارتباط معنوى تربيتى خود را با حضرت على عليه السّلام و يارانش از نظر دور نمىداشتند .
علّامه طباطبايى نقطه اوج و گسترش و اقتدار عرفان و تصوف را در قرن هفتم هجرى دانسته و خاطر نشان نموده است : « اكثريت مشايخ عرفان كه نامهايشان در تذكرهها ضبط شده است بهحسب ظاهر مذهب تسنن داشتهاند و طريقت به
هامش
( * ) مقاله استاد غلامرضا گلى زواره ، تحت عنوان « علّامه طباطبايى سرور اهل صفا » مندرج در پاسدار اسلام شمارهء 193 .