مرحله هفتم علت و معلول
فصل اول : اثبات عليت و معلوليت و اينكه آندو در وجودند
وجود ماهيت به غيرش تكيه دارد
المرحلة السابعة : في العلة . . . فلوجودها توقف على غيرها .
مرحلهء هفتم ، درمورد علت و معلول است ( و در اين مرحله ، يازده فصل وجود دارد : ) فصل اول در اثبات عليت و معلوليت و اينكه آندو در وجود است .
به تحقيق ( در مرحله چهارم ، فصل هفتم بداية الحكمه علامه طباطبائى ) گذشت كه ماهيت به لحاظ ذات خود ممكن است . ( امكان ، لازمهء ذات ماهيت و به حمل شايع صناعى است ) . ( لهذا ) نسبت آن ( ماهيت ) به وجود و عدم ، مساوى است و اينكه ( در مرحله چهارم ، فصل پنجم و هشتم بيان شد كه ) آن ( ماهيت ) در رجحان و برترى يكى از دو جانب ( وجود و عدم ) ، به غيرش ( كه علت است ) محتاج است .
و در ( مرحله اول ، فصل دهم ) شناختى كه گفتار به حاجت آن ( ماهيت ) در رجحان عدم ماهيت ، به غيرش نوعى مجازگويى است ، ( پس اگر گفته شود : عدم وجود علت مثل نبودن ابر ، علت عدم وجود معلول مثل نباريدن است ، مجازگويى است كه در حقيقت عليت بين وجود آندو تحقق ندارد « 1 » ) و تنها ( ملاك ) حاجت ، در وجود است ؛
هامش
( 1 ) . بداية الحكمه ، مرحله 1 ، فصل 10 .