تفاوت مركب حقيقى و اعتبارى
و يمتاز المركّب الحقيقىّ . . . من اللبن و الجصّ و غيرهما .
و مركب حقيقى از غيرحقيقى بهواسطهء وحدت حقيقى متمايز مىشود و آن ( مركب حقيقى ) اين است كه ، مثلا از دو جزء ، امر سومى كه غير از هريك از آندو جزء است حاصل مىشود كه براى آن ( مركب حقيقى ) آثار خاصى غير از آثار خاص آندو ( جزء ) وجود دارد ، مانند چيزهاى معدنى كه براىشان آثار خاص و ويژهاى غير از آثار عناصر وجود دارد ( كه هريك اثرى دارند و بعد از تركيب اثر سومى غير از اجزا وجود پيدا خواهد كرد .
مثل كلرورسديم و نمك طعام كه هريك اثر سمى براى شخص دارند كه وقتى تركيب شدند ، اثر جديدى بهوجود مىآيد كه نهتنها سمى نيست ، بلكه حياتى است و مركب حقيقى ) مانند لشكر نيست كه مركب از افرادى باشد و نه مانند خانهاى است كه مؤلف از خشت و گچ و غير از آنها ( مانند درب و پنجره ) باشد ، ( چه تركيبشان اعتبارى است ) .
تركيب بين ماده و صورت اتحادى است
و من هنا أيضا ، يترجّح القول بأنّ . . . لا انضامىّ كما سيأتى .
و نيز از اينجا اين گفتار ترجيح پيدا مىكند كه تركيب ميان ماده و صورت اتحادى است نه انضمامى ، چنانكه بحث آن ( در فصل هفتم از مرحله ششم ) خواهد آمد .
آنچه مادى نيست ، نوع مجردى است كه يك فرد دارد
ثمّ إنّ من الماهيّات النوعيّة . . . بكثير الأفراد ، و هو المطلوب .
سپس ( بايد دانست ) كه بعضى از ماهيات نوعيه ، افراد زيادى دارند ، مانند انواعى كه تعلقى به ماده دارند ، مثل انسان و بعضى از آن ( ماهيات نوعيه ) منحصر در يك فرد