آن خواصى وجودى كه موجب امتياز آن از ديگر مقولات گردد نيافتهاند و اين دو قيد عدمى نيز اگر چه هريك از آنها اعم از كيف بوده و آن را ممتاز نمىگرداند ، لكن رويهم مىتوانند بهعنوان « رسم » كيف بهشمار آيند ، مانند اينكه در تعريف خفاش گفته مىشود : « طائر ولود » پرندهاى زايا است « 1 » .
ب - اقسام كيف :
مقوله كيف را به چهار نوع تقسيم كردهاند :
1 - كيف نفسانى : همه يا عمدهء حالات و خواص روحى انسان از نوع كيف نفسانى بهشمار مىروند ، گذشته بر مثالهاى مذكور در متن پديدهها و حالات نفسانى مانند : شادمانى ، غم ، محبت ، غضب ، فزع و دلهره ، حزن و اندوه ، خجالت و شرم ، حقد و كينه و . . . همگى مندرج در كيف نفسانى مىباشند .
اين پديدههاى روحى در علم روانشناسى مورد بحث و بررسى قرار مىگيرند ، مقصود از روانشناسى ، روانشناسى فلسفى نيست كه دربارهء هستى نفس ، مجرد و مادى بودن آن ، حدوث و قدم ، بقاء يا فناء آن بحث مىكند ، بلكه مقصود روانشناسى است كه در قرون اخير بهعنوان شاخهء مستقلى از علوم تجربى شناخته شده و موضوع بحثهاى آن ، فعاليتهاى روانى يا كيفيات منسوب به روان است كه از طريق مشاهدهء داخلى و نيز مطالعهء تغيرات بدنى و رفتارهاى خارجى انسان و ويژگىهاى فعاليتهاى روانى او مورد بحث قرار مىگيرند .
طبقهبندى نفسانيات : روانشناسان براى سهولت مطالعه و تحقيق پيرامون حالات روانى آنها را به سه دسته بزرگ تقسيم كردهاند :
1 - ادراكات ، 2 - انفعالات ، 3 - افعال .
هيچ حالت نفسانى را نمىتوان يافت كه زير يكى از اين سه عنوان قرار نگيرد ؛ زيرا آن حالت ، يا داراى مقدمهء خارجى است ( ادراك ) يا در خارج مقدمه و ما
هامش
( 1 ) كشف المراد ، مقصد ( 2 ) ، فصل ( 5 ) ، ص 158 .