شرح مطالب :
در اين فصل پيرامون مطالب ياد شده در زير بحث شده است :
الف - اعتبارات سهگانه ماهيت : ( به شرط شىء ، به شرط لا ، لا به شرط ) .
ب - دو قسم ماهيت به شرط لا .
ج - مقسم اعتبارات سهگانه يا كلى طبيعى .
د - نحوهء وجود كلى طبيعى در خارج .
ه - كلى طبيعى واحد است يا كثير .
اينك بر شرح مطالب ياد شده مىپردازيم :
الف - اعتبارات سهگانه ماهيت :
مقصود اين است كه ماهيت را در مقايسه با امورى كه لحوق آنها به ماهيت ممكن و متصور است ، به سه صورت مىتوان لحاظ و اعتبار كرد ، يكى اينكه آن امر ، همراه با ماهيت و منضّم به او باشد و ماهيت با آن امر مختلط و آميخته گردد و بههمين جهت به آن ماهيت به شرط شىء يا مخلوطه مىگويند .
اعتبار ديگر ، نقطهء مقابل اعتبار اوّل است ، زيرا ماهيت بهگونهاى لحاظ شده است كه چيزى غير از آن با او همراه نباشد ، و به عبارت ديگر : مجرد از غير خود مىباشد ، و بههمين جهت به ماهيت مجرده موسوم است .
و اعتبار سوم نقطهء مقابل دو اعتبار اوّل و دوّم است ، زيرا نه مقارنت امر ديگر با ماهيت شرط شده است و نه عدم مقارنت ، و به عبارت ديگر : ماهيت بهطور مطلق و رها از هرگونه قيدى لحاظ مىشود و بههمين جهت به آن ماهيت مطلقه گفته