ترجمه و توضيح :
فصل نهم : مقولهء كمّ و تقسيمات و خواص آن
كمّ عرضى است كه بالذات قسمت وهميّه را مىپذيرد و آن را در اولين تقسيم به كم متصل و كم منفصل تقسيم كردهاند .
كم متصل آن است كه مىتوان در آن اجزائى فرض كرد كه ميان آن اجزاء حدّ مشترك باشد . و حدّ مشترك آن است كه اگر ابتداى يكى از دو جزء ( قسمت ) اعتبار شود ، ممكن است بهعنوان ابتداى جزء ديگر ( هم ) اعتبار نمود و اگر انتهاى يكى از دو جزء ( قسمت ) اعتبار شود ، ممكن است بهعنوان انتهاى جزء ديگر ( هم ) اعتبار شود ، مانند نقطه ميان دو جزء خط و خط ميان دو جزء سطح و سطح ميان دو جزء جسم تعليمى ( حجم ) و ( مانند ) آنكه ( حد مشترك ) ميان دو جزء زمان است .
و كم منفصل آن است كه بر خلاف كم متصل است ( حد مشترك ميان اجزاء آن قابل تصور نيست ) مثلا مانند عدد « پنج » كه اگر به دو قسم « دو » و « سه » تقسيم شود ، در اين دو قسم ، حد مشترك يافت نمىشود و گرنه اگر حدّ مشترك يكى از خمسه باشد ، عدد پنج چهار خواهد بود ، و اگر حد مشترك عددى ديگر غير از پنج باشد ( درنتيجه مجموع اعداد مفروض شش خواهد بود و حال آنكه عدد مفروض ما پنج بود و درنتيجه ) عدد پنج به عدد شش بازگشت نمود و اين بر خلاف فرض است .
دومين قسم كم يعنى كم منفصل ، همان عدد است كه از تكرار واحد حاصل مىگردد ، اگر چه خود واحد به خاطر عدم صدق حد كم ( قسمتپذيرى ) بر آن ، عدد نيست و هريك از مراتب عدد را به خاطر خواص مختلف آنها نوع خاص شمردهاند .