حروف مقطعه « 1 »
مفسرين - قدماء و متاخرين - در تفسير اين حروف اختلاف كردهاند ، و مرحوم طبرسى در مجمع البيان يازده قول از آنها در معناى آن نقل كرده است :
1 . اين حروف از متشابهات قرآن است كه خداى سبحان علم به آن را به خود اختصاص داده ، و در ذيل آيه هفتم از سوره آل عمران فرموده : تاويل متشابهات را جز خدا كسى نمىداند .
2 . هريك از اين حروف مقطعه نام سورهاى است كه در آغازش قرار دارد .
3 . اين حروف اسمايى هستند براى مجموع قرآن .
4 . مراد از اين حروف ، اين است كه بر اسماء خداى تعالى دلالت كنند .
پس معناى
الم *
« أنا اللّه اعلم » ، و معناى
المر
« أنا اللّه اعلم و أرى » ، و معناى
المص
« أنا اللّه اعلم و افضل » مىباشد . و در حروف
كهيعص
كاف از « كافى » و هاء از « هادى » و ياء از « حكيم » و عين از « عليم » و صاد از « صادق » گرفته شده ؛ اين مطلب از ابن عباس روايت شده است .
و حروفى كه از اسماء خدا گرفته شده طرز گرفته شدنش مختلف است ، بعضى از حروف از اول نام خدا گرفته شده - مانند كاف كه از « كافى » است - و بعضى از وسط گرفته شده - مانند ياء كه از « حكيم » است - و بعضى از آخر گرفته شده است - مانند ميم كه از « اعلم » گرفته شده است - .
هامش
( 1 ) . ترجمه تفسير الميزان : 18 / 4 - 8 .