و فرموده :
كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ
« 1 » و جاى ديگر همهاش را متشابه خوانده ، و فرموده :
كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ
« 2 » .
منظور از احكام آن اين است كه تمامى آن داراى نظمى متقن و بيانى قاطع و محكم است ، و منظور از تشابه آن اين است كه همه آياتش از نظر نظم و بيان و داشتن نهايت درجه اتقان و نداشتن هيچ نقطه ضعف شبيه به هم هستند .
و چون به حكم آن دو آيه همه قرآن محكم و همهاش متشابه است ، لذا در آيه مورد بحث ما كه آيات را به دو قسم محكم و متشابه تقسيم كرده ، و فرموده : بعضى از آياتش محكم و بعضى متشابه است ، مىفهميم منظور از اين محكم و متشابه غير آن محكم و متشابه است .
پس جا دارد در معناى محكم و متشابه ، در اين آيه بحث شود تا ببينيم منظور از آن چيست و كدام دسته از آيات به اين معنا محكم و كدام به اين معنا متشابه است ؟
در معناى آن مفسرين متجاوز از ده قول دارند :
اقوال مختلف در تفسير محكم و متشابه
قول اول : منظور از آيات محكم همان چند آيه سوره انعام است ، كه مىفرمايد :
قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَ إِيَّاهُمْ وَ لا تَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ
هامش
( 1 ) . سوره هود : 1 .
( 2 ) . سوره زمر : 23 .