از سوى ديگر در اين نيز هيچ شكى نيست كه بعثت و نزول اولين بخش قرآن ، در شب اتفاق افتاده ، براى اينكه آيه شريفه :
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ
« 1 » ، صريحا مىفرمايد : قرآن در شب نازل شده است . و باز شكى نيست كه آن شب از شبهاى رمضان بوده ، براى اينكه در سوره بقره مىفرمايد :
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ
« 2 » .
تنها گفتگو در اين است كه منظور اين آيات ، تمام قرآن است يا بعضى از آن ؟
در پاسخ از اين سؤال مىگوييم : اينكه همه قرآن در يك شب نازل نشده ، اما همين كه سوره حمد كه مشتمل بر بسيارى از معارف قرآن است در يك شب نازل شده ، مثل اين است كه همه قرآن در يك شب نازل شده باشد ، و به همين اعتبار مىشود گفت : ما قرآن را در فلان شب نازل كرديم .
پاسخ ديگرى كه مىتوان گفت اين است كه كلمه قرآن - همانطور كه بر همه آيات اطلاق مىشود - بر بعض از آن نيز اطلاق مىگردد ، همانطور كه بر ساير كتب آسمانى از قبيل تورات و انجيل و زبور نيز اطلاق مىگردد ، و اين خود اصطلاحى است از قرآن كريم .
آنگاه اضافه كرده : كه اولين بخشى كه نازل شده
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ . . .
« 3 » است كه در شب بيست و پنجم رمضان نازل شد ، درحالىكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در وسط بيابان بود ، و به طرف خانه خديجه مىآمد ، همين كه
هامش
( 1 ) . سوره دخان : 2 .
( 2 ) . سوره بقره : 185 .
( 3 ) . سوره علق : 1 .