شايان ذكر است كه علّامه در موارد زيادى به تفسير تبيان شيخ طوسى اشاره يا تصريح نكرده - با اينكه تبيان ، تفسيرى معتبر و داراى مقامى شامخ نزد شيعه مىباشد و صاحب تبيان جايگاهى عالى و مقامى رفيع در نظر شيعه دارد و از بزرگان اماميه بشمار مىآيد - به نظر نگارنده اين به دو علّت بوده است :
اولا : طبرسى در موارد زيادى به تبيان استناد جسته ، مخصوصا در مواردى كه مربوط به تفسير روايى است . طبرسى در تفسير خود به اين مطلب تصريح داشته و مىگويد : تفسير تبيان كتابى است كه نور حق از آن اقتباس مىشود .
نشانههاى صدق و صفا از آن ظاهر و هويدا مىگردد و متضمن يك سلسله معانى والايى است كه اسرار بديعه و اعجابآور را در بردارد و در الفاظ نيز از صناعات مختلف ادبى سود جسته است . تفسيرى كه مقتدا و الگوى ساير كتب تفسيرى بوده و از آن ، هماره بزرگان بهره برده و از مضامين عالى آن استفاده كردهاند . « 26 » گويى طبرسى در اغلب جوانب تفسيرى ، گفتههاى شيخ طوسى را بازگو كرده و از او سخن مىگويد .
ثانيا : مجمع البيان از نظر لغت و اعراب ، ويژگى خاصى دارد كه تفسير تبيان فاقد آنست . طبرسى خود به اين مطلب تصريح داشته و مىگويد : او ( شيخ طوسى ) مطالب را با هم مخلوط كرده است . مثلا در اعراب و نحو ، قول قوى و معتبر را با ضعيف و مطالب ممتاز و برگزيده را با غير آن خلط كرده و ميان درست و صحيح با غلط و نادرست تميز قائل نشده است و در بعضى از موارد ، الفاظ را طورى ادا كرده كه مطلب را نمىرساند . « 27 »
دو امر مذكور تا اندازهاى رمز استفاده علامه از مجمع البيان را بيش از تبيان روشن مىسازد . چه مجمع البيان داراى نظم و ترتيب كاملترى بوده و از اصل خود يعنى تبيان مفصّلتر است .
هامش
( 26 ) - مجمع البيان ، بيروت ، 1955 م ، 1 / 20 .
( 27 ) - همان كتاب : 1 / 20 .