دور مانده است يا ترجيح يك نظر از بين نظرات اهل لغت و يا احيانا در توضيح معناى آيات استفاده كرده است . « 11 » از چهرههاى بارز تفسير اعراب و لغت ابن الانبارى ( متوفى 577 هجرى قمرى ) است . طبرسى نيز انواع اعراب آيه و نظرات علماى نحو در بصره و كوفه را نقل نموده و تنها به ذكر آنها اكتفا نكرده بلكه بعضى را بر بعضى ديگر آنگونه كه پسنديده ، ترجيح داده است . « 12 » اما در الميزان ، كموبيش شاهد اين گونه بحثهاى لغوى و نحوى هستيم . علّامه تا اندازهاى به ذكر مسائل لغوى و نحوى مىپردازد كه در بيان آيه يارى دهد و پيچيدگى آن را بر طرف سازد . لازم به ذكر است كه علّامه در موارد زيادى معناى لغات و اعراب آيات را از مجمع البيان نقل كرده است لذا اين تفسير به صورت بارزى از منابع لغوى و نحوى الميزان به حساب مىآيد .
امّا در زمينه بلاغت قرآن : علّامه براى توضيح يك نكته علمى كه در معناى آيه سهيم است اشكال بلاغت در آيات را آورده و در موارد بسيارى مسائل بلاغى را از كشّاف زمخشرى نقل كرده است . زيرا زمخشرى در آن زمان پيشواى بلاغت - كه كسى ياراى هماوردى با او را نداشت - بشمار مىآمد . « 13 » وى مىكوشيد تا اسرار بلاغت قرآن را آشكار ساخته و زيبائى عبارات و اشارات لفظى و زيبائى نظم آن را بيان نمايد . « 14 » بهعبارتديگر ، درحالىكه توجه علّامه در نقل اقوال و ذكر امور بلاغى توضيح معناى آيه است و تا جائى كه مقصود آيه را روشن كند به ذكر آنها مىپردازد ، امّا زمخشرى بر اسلوب و ابراز خصوصيتهاى لفظى و تعبيرى در روش بلاغى خود تأكيد دارد . بعلاوه مسائل دقيق علم بيان مانند : استفاده از مجاز و كنايه و تمثيل و تخيّل را در حدّ وسيع ، براى توجيه آياتى كه ظاهر آنها با عقايد
هامش
( 11 ) - الطبرسى مفسرا : ص : 171 و مجمع البيان : 7 / 139 ، 9 / 178 ، 10 / 424 .
( 12 ) - الطبرسى مفسرا ، ص 175 - 185 و ن . ك : مجمع البيان 1 / 78 ، 2 / 330 ، 3 / 177 و 5 / 219 .
( 13 ) - مرتضىزاده شيرازى : الزمخشرى لغويا و مفسرا ، قاهره 1977 ، ص 205 .
( 14 ) - جوينى : منهج الزمخشرى فى تفسير القرآن : ص 219 .