أَيْدِينا وَ ما خَلْفَنا وَ ما بَيْنَ ذلِكَ وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا »
يعنى خدا چگونه مالك آينده و گذشتهء ما و فاصله اين دو نباشد و چگونه ممكن است خدا فراموش كار باشد در حالى كه او پروردگار آسمانها و زمين و ما بين آن دو است ؟ و معلوم است كه پروردگار هر چيزى مالك و مدبّر امر آن است پس مالكيت او و فراموش نكردنش مقتضاى ربوبيّت اوست . « 34 »
در تفسير آيهء :
« أَ فَرَأَيْتَ الَّذِي كَفَرَ بِآياتِنا وَ قالَ لَأُوتَيَنَّ مالًا وَ وَلَداً »
علّامه ذكر نموده كه آيا با فاء تفريع نتيجه كلام سابق است كه گفته بودند :
« أَيُّ الْفَرِيقَيْنِ خَيْرٌ مَقاماً وَ أَحْسَنُ نَدِيًّا »
زيرا اين سخن يعنى
« لَأُوتَيَنَّ مالًا وَ وَلَداً »
ناشى از كفر ايشان است و بر مبناى گفتارشان دربارهء مؤمنان كه اينان هيچ خير و سعادتى در زندگى و عزّت و نعمت دنيوى ندارند و همه خيرها در نزد كفّار و ملّت كفر است . « 35 »
در بعضى موارد علّامه طباطبائى مناسبتى ميان ابتدا و انتهاى سوره مىيابد ، مثلا در ابتداى سورهء ابراهيم كه مىفرمايد :
« الر كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ »
مىگويد : اين آيه با پايان سوره منطبق است آنجا كه مىفرمايد :
« هذا بَلاغٌ لِلنَّاسِ وَ لِيُنْذَرُوا بِهِ وَ لِيَعْلَمُوا أَنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ لِيَذَّكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ »
علّت اينست كه سوره با امر پيامبر اكرم ( ص ) به دعوت و تبليغ به صراط خداى عزيز و حميد پايان مىپذيرد . « 36 »
در بيان هدف سورهء رعد يعنى اظهار اينكه آنچه بر پيامبر ( ص ) نازل شده يعنى اين كتاب ، حقّ است و نشانهء رسالت وى مىباشد . مؤلّف الميزان ذكر كرده كه دليل بر اين معنا ابتداى سوره است كه مىفرمايد :
« وَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يُؤْمِنُونَ »
و پايان سوره يعنى آيهء :
« وَ يَقُولُ الَّذِينَ
هامش
( 34 ) - الميزان : 14 / 84 ، مريم : 65 ، 64 .
( 35 ) - الميزان : 14 / 103 ، مريم : 77 ، 73 .
( 36 ) - الميزان : 12 / 6 ، 90 ، ابراهيم : 1 / 52 .