اسلام آوردند با آنها بودم . . . تا اين قسمت از روايت كه رسول خدا ( ص ) فرمود :
( يك حزب قرآن بر من نازل شد لذا خوش نداشتم كه خارج شوم تا اينكه آن حزب به پايان رسد ) . اوس گفت : از اصحاب رسول خدا ( ص ) پرسيدم : چگونه قرآن را حزب حزب كرديد ؟ جواب دادند : سه ، پنج ، هفت ، نه ، يازده و يا سيزده سوره را يك حزب به حساب آورديم و برخى از اينها مفصلتر شد . « 29 » در ضمن آنچه پيرامون توقيفى بودن ترتيب بعضى سورهها و توقيفى نبودن بعضى ديگر گفتيم بناچار به قول سوّمى روى مىآوريم . زرقانى مىگويد : « اين نظر - يعنى قول سوّم - را بزرگان علماء پذيرفتهاند و شايد از بهترين آراء باشد . « 30 »
حال ببينيم ترتيب سورهها و آيات از نظر علّامه چگونه است ؟
در واقع علّامه به بيان ترتيب سورهها اعتنا ننموده و متعرّض بيان ارتباط و مناسبت ميان پايان يك سوره و آغاز سوره بعدى نشده است ، بلكه در موارد اندكى به اين موضوعات پرداخته است . از جمله مناسبت ميان محتواى سورهء فيل و سورهء قريش كه نوعى ائتلاف بين اين دو وجود دارد . يعنى در سوره اوّل به دفع سپاهيان ابرهه كه قصد خرابى خانه خدا را داشتند و نابودى آنها به صورت كاه نيمخورده اشاره نموده و در سوره دوّم بر اين قبيله بواسطه دو نوع سفر تجارتىشان منّت نهاده است . « 31 »
ليكن علّامه كوشش زيادى در بيان ارتباط و مناسبت ميان آيات داشته است به گونهاى كه تمام سعى خود را در بيان نوعى مناسبت ميان آيات به كار برده است .
بدون شك وحدت سياق بين آيات برقرار نمىگردد مگر آنكه نوعى ارتباط و مناسبت بين آيات وجود داشته باشد . مناسبتى كه از موقعيّت و شرايط آيات پرده
هامش
( 29 ) - سنن ابن ماجه ، كتاب : اقامهء صلاة و سنة فيها ، بخش : فى كم يستحب نختم القرآن .
( 30 ) - مناهل العرفان ؛ تأليف : زرقانى : 1 / 356 .
( 31 ) - الميزان : 20 / 364 .