فصل سوم جنبه عقلى الميزان
علّامه - علاوه بر روش روايى - از طريقه عقلى نيز در تفسير استفاده كرده كه ديدگاه و استنباطهاى وى در اين طريقه ، روشن و آشكار است . از اين روش به رأى و نظر تعبير مىشود . يعنى اعتقاد و قياس و اجتهاد .
در اينجا روش عقلى - همانطوركه قبلا بيان شد - همان اجتهاد است .
اگر اين اجتهاد بر اساس قواعد شرعى ، لغوى و علمى صحيح نباشد ؛ « 1 » نوعى پيروى از هواى نفس و استحسان خواهد بود كه در حديث رسول اللّه ( ص ) از آن نهى شده كه فرمودند : « من تكلّم فى القرآن برأيه فاصاب فقد اخطأ » . « 2 »
علّامه طباطبائى پس از بيان حديث فوق ، توضيح مىدهد كه مقصود از
هامش
( 1 ) - مناهل العرفان : زرقانى ، 2 / 59 - 60 ( شروط تفسير به راى ) .
( 2 ) - سنن ترمذى ؛ ابواب تفسير القرآن ، باب : ما جاء فى الذى يفسر القرآن برأيه .