و بيان معارف است زيرا حجيّت كلام رسول اكرم ( ص ) و ائمه ( ع ) بايد از قرآن فهميده شود . پس چگونه مىتوان پذيرفت كه حجيّت ظواهر آيات بر كلام معصومين ( ع ) متوقّف باشد ! علّامه در اين خصوص مىفرمايد : براى اثبات اصل نبوّت بايد به دامن قرآن كه سند نبوّت است ، چنگ زد و اين منافاتى ندارد با اينكه پيغمبر اكرم ( ص ) و ائمه ( ع ) عهدهدار بيان جزئيات قوانين و تفاصيل احكام شرعى باشند كه از ظواهر قرآن بدست نمىآيد . « 87 »
در تفسير آيهء :
« وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ »
مىگويد : مقصود از « ذكر منزل » لفظ قرآن كريم است و مراد از « ما نزل اليهم » معانى احكام و شرايع و ساير مطالب شرع مىباشد . آيه فوق الذّكر بر حجيّت كلام رسول خدا ( ص ) در تبيين آيات قرآن دلالت دارد . و چنان نيست كه بعضى گفتهاند كلام رسول خدا ( ص ) تنها در تفسير متشابهات و آيات مربوط به اسرار الهى و تأويلات آن حجيّت دارد . « 88 » علّامه توضيح مىدهد كه منظور از تعليم كتاب در آيهء :
« هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ »
بيان الفاظ و تفسير معانى مشكل آنست . در مقابل تعليم حكمت كه عبارتست از معارف حقّه كه قرآن متضمن آنست . « 89 »
بعد از تفسير آيهء :
« وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا »
با در نظر گرفتن سياق در توزيع « فىء » در بين مسلمانان مىگويد : اين آيه صرفنظر از سياقى كه دارد ، شامل تمامى اوامر و نواهى رسول خدا ( ص ) مىشود . « 90 » بنابراين سنّت شارح و مبيّن قرآن كريم است .
در تفسير آيهء :
« وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ
هامش
( 87 ) - علامه طباطبائى : القرآن فى الاسلام ؛ ترجمه به عربى : جعفر سبحانى ؛ ص 25 - 26 . براى استفاده بيشتر رجوع شود به : تفسير عياشى ، مقدمه علامه طباطبائى ؛ قم ، انتشارات علمى ، 1380 ه ، صفحهء : ب .
( 88 ) - الميزان : 12 / 261 ، نحل : 44 .
( 89 ) - الميزان : 19 / 265 ، سورهء جمعه : 2 و الميزان : 19 / 271 .
( 90 ) - الميزان : 19 / 204 ، حشر : 7 و الميزان : 3 / 84 ، 4 / 402 ، 5 / 272 .