گردآورى تنها نصوص قرآن يك جا آورده شده است و اگر به بررسى آن بپردازيم ، درمىيابيم كه بعضى از آيات را آورده ولى اكثر آيات را از قلم انداخته است . « 39 »
تلاش ديگرى كه در زمينه گردآورى اين گونه آيات صورت گرفت ؛ كتاب : « المدخل الى تفسير الموضوعى للقرآن الكريم » مىباشد كه كتابى ممتازتر و مفيدتر از قبلى است . « 40 » سرانجام ، علماء و محقّقين متخصّص از روش موضوعى در تفسير ، استقبال كرده و آن را پسنديدهاند و بدين وسيله به تبيين معانى قرآن پرداختهاند .
صفحات الميزان مملوّ از مباحثى است كه بر اساس اين روش نگارش يافته و بدان آراسته شده و به دليل وسعت موارد و فراوانى شواهد در پاورقى به تعدادى از آنها اشاره كرديم و در اينجا براى تبيين اين نگرش وسيع در تفسير الميزان به ذكر نمونههايى بسنده مىكنيم :
1 - در تبيين حقيقت جهاد ، كه قرآن بدان فرمان مىدهد ، از آيه ذيل اين وجوب استفاده شده است :
« وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ . . . »
( 195 - 190 / بقره ) .
علّامه آيات جهاد را كه در سورههاى مختلف قرآن پراكنده است ، جمعآورى نموده است . « 41 » از برخى آيات ديگر چنين استفاده كرده كه : بر برپاداشتن دين ، يك نوع حقّ فطرى است ؛
« فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ »
بنابراين ، مهمترين حقوق مشروع انسانيّت ، برپاداشتن و نگهدارى دين است .
چنان كه خداى تعالى مىفرمايد :
« شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِهِ نُوحاً وَ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَ ما وَصَّيْنا بِهِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى وَ عِيسى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ »
.
هامش
( 39 ) - همان كتاب ، ص 24 .
( 40 ) - تأليف : استاد محمد باقر موحد ابطحى : نجف ، 1389 ه . ق .
( 41 ) - حج : 40 ، شورى / 13 ، بقره / 190 ، توبه / 39 ، 5 ، 36 ، 123 .