استناد به صحاح مىگويد : « زمر به معناى دستهاى از مردم است » . « 105 »
از نظر علامه شعر در اثبات حقايق دينى حجيّت ندارد . « 106 » تنها در مواردى ، براى تائيد استعمال لغوى در آيه ، شعر را بعنوان شاهد مىآورد . مثلا در تفسير آيه :
« يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا »
مىگويد : يعنى « حذر ان تضلّوا » و يا « لئلّا تضلّوا » يعنى « ما اين فرائض را بيان كرديم تا مبادا گمراه شويد » . يا « براى اينكه گمراه نشويد » . اين تعبير در كلام عرب شايع است . عمرو بن كلثوم گويد :
« فعجّلنا القرى ان تشتمونا » « 107 » يعنى : « در پذيرايى شما شتاب كرديم از ترس اينكه به ما دشنام دهيد » .
5 - علّامه مباحث اعرابى را تا آنجا كه در فهم آيه و رفع پيچيدگى آن كمك مىكند ، مطرح نموده و از زيادهروى در بيان اقوال و حالات مختلف نحوى ، خوددارى مىكند . « 108 » در تفسير آيه :
« قالَ مُوسى أَ تَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمَّا جاءَكُمْ أَ سِحْرٌ هذا وَ لا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ »
مىگويد :
حضرت موسى خطاب به فرعونيان ، انكار خود را تكرار كرده و مىپرسد :
آيا اين سحر است ؟ بنابراين ، مقول قول در جملهء استفهامى ، بخاطر ايجاز حذف شده است . چون استفهام دوّم بر آن دلالت دارد و جمله :
« وَ لا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ »
ممكن است جملهء حاليّه باشد و مبيّن علّت انكارى ، كه جمله :
« أَ سِحْرٌ هذا »
بر آن دلالت مىكند . « 109 »
در تفسير آيه :
« سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ »
مىگويد :
هامش
( 105 ) - الميزان : 17 / 297 و زمر : 71 .
( 106 ) - الميزان : 4 / 302 .
( 107 ) - الميزان : 5 / 154 و نساء : 176 .
و مصرع اول بيت : « نزلتم منزل الأضياف منّا » است كه در معلقه مشهورى است كه مطلع آن : « الا هبّى بصحنك فاصبحينا - و لا تبقى خمور الاندرينا » ن . ك : كتاب : معلقتان لعمرو بن كلثوم ؛ دراسة فؤاد افرام البستانى ، بيروت ، انتشارات كاتوليك ، 1929 ، ص 12 .
( 108 ) - براى اطلاع بيشتر نگاه كنيد : الميزان : 1 / 433 ، 2 / 358 ، 10 / 109 ، 7 / 227 .
( 109 ) - الميزان : 10 / 109 و يونس : 77 .