س 1403 - پاسخى كه به دو اعتراض مذكور بر مسأله نسخ مىتوان داد چيست ؟
ج - پاسخ شبهه و اعتراض اوّل را آيهء
« أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ،
مگر نمىدانى كه خدا بر همه چيز قادر است » « 1 » مىگويد . « 2 »
پس اين ايراد در صورتى صحيح است كه ما تعميم قدرت خداوند را قبول نكنيم زيرا اگر او را بر هرچيزى قادر بدانيم چه مانعى دارد به جاى آيه يا حكم منسوخ ، آيه و حكم ديگرى قرار دهد كه بهتر يا لااقل مثل اوّل باشد البته از قدرت او چنين چيزى دور نيست . « 3 »
پاسخ شبهه و اعتراض دوم ، اين ايراد هم در صورتى صحيح است كه مالكيت مطلقه خدا را نسبت به تمام موجودات نپذيريم و معتقد باشيم كه زمام آنها بعد از وجود از كف او بيرون رفته و امكان تصرف در آنها ندارد ، چنان كه يهود مىپنداشتند و مىگفتند :
« يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ »
( دست خدا بسته است ! ) لذا خداوند در ذيل آيهء مورد بحث براى دفع اين ايراد مىفرمايد :
« أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ ،
مالكيت و سلطنت آسمانها و زمين مال او است و هيچكس در مقابل او چيزى ندارد تا بتواند جلو تصرفات او را
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 106 .
( 2 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 379 .
( 3 ) . الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 2 ، ص 62 .