س 1400 - مراد از « نسخ » در اصطلاح فقها به چه معناست ؟
ج - نسخ به آن معنايى كه در اصطلاح فقها معروف است ، يعنى كشف از تمام شدن عمر حكمى از احكام ، و اين اصطلاح از آيهء 106 سوره بقره
« ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها . . . » ،
گرفته شده ، و يكى از مصاديق نسخ در اين آيه است . و همين معنا نيز از اطلاق آيه استفاده مىشود . « 1 »
س 1401 - مراد از « نسخ آيه » چيست ؟
ج - نسخ باعث نمىشود كه خود آيت نسخ شده به كلى از عالم هستى نابود گردد ، بلكه حكم در آن عمرش كوتاه است ، چون به وضعى وابسته است كه با نسخ ، آن صفت از بين مىرود . و آن صفت صفت آيت ، و علامت بودن است ، پس خود اين صفت به ضميمهء تعليل ذيلش كه مىفرمايد : « مگر نمىدانى كه خدا بر هرچيز قادر است [ سورهء بقره آيه 106 ] » ، به ما مىفهماند كه مراد از نسخ از بين بردن اثر آيت ، از جهت آيت بودنش مىباشد ، يعنى از بين بردن علامت بودنش ، با حفظ اصلش ، پس با نسخ اثر آن آيت از بين مىرود ، و اما خود آن باقى است ، حال اثر آن يا تكليف است ، و يا چيزى ديگر .
بعضى از آيات در آيت بودن تنها يك جهت دارند ، يعنى از يك جهت نمايشگر و يادآورنده صانع خويشند ، و بعضى از آيات داراى جهات
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 376 .