از خداى تعالى نه از باب تغيير اراده او است ، و نه از باب خطا و دگرگونى حكم سابق او ، بلكه از باب دگرگونى در مراد و معلوم اوست .
توضيح اينكه خداى سبحان مىداند كه مثلا فلان انسان به زودى حالات مختلفى به خود مىگيرد ، در فلان زمان حالى دارد ، چون اسباب و شرائطى دست به دست هم مىدهند ، و در او آن حال را پديد مىآورند ، خدا هم در آن حال درباره او ارادهاى مىكند ، سپس در زمانى ديگر حال ديگرى بر خلاف حال اول به خود مىگيرد ، چون اسباب و شرائط ديگرى پيش مىآيد ، لذا خدا هم ، در حال دوم ارادهاى ديگر دربارهء او مىكند ،
« كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ،
خدا در هرروزى شأنى و كارى دارد » « 1 » ، همچنانكه خودش فرموده :
« يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ ، وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ ،
هرچه را بخواهد محو ، و هرچه را بخواهد اثبات مىكند و نزد او است ام الكتاب » . « 2 »
و نيز فرموده :
« بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ ، يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ ،
بلكه دستهاى او باز است ، هرجور بخواهد انفاق مىكند » . « 3 »
مثالى كه مطلب را روشنتر مىسازد ، اين است كه ما مىدانيم كه هوا
هامش
( 1 ) . سورهء الرّحمن ، آيهء 29 .
( 2 ) . سورهء رعد ، آيهء 39 .
( 3 ) . سورهء مائده ، آيهء 64 .