س 1248 - آيهء شريفهء
« هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ . . . »
« 1 » در معناى « متشابه » چگونه ظهورى دارد ؟
ج - آيهء مذكور در معناى متشابه اين ظهور را دارد كه متشابه ، آن آيهاى است كه اوّلا دلالت بر معنا داشته باشد ، و ثانيا معنايى را كه مىرساند محل شك و ترديد باشد ، نه لفظ آيه ، تا از راه قواعد و طرق معمول در نزد اهل زبان ترديدى كه از ناحيه لفظ ايجاد شده بر طرف شود ، مثلا اگر لفظ عام است به مخصصش ارجاع دهد ، يا اگر مطلق است به مقيدش برگرداند ، و يا نه به نحوى ديگر لفظ را روشن و بدون ترديد سازد بلكه همانطور كه گفتهايم آيهء شريفهء مورد بحث آن را متشابه مىداند كه معنايش مردد و ناسازگار با آيات ديگر باشد . و آياتى كه محكم و بدون ترديد است ، معناى آيات متشابه را بيان مىكند .
و معلوم است كه هيچ آيهاى چنين وضعى ندارد ، مگر وقتى كه براى فهم مردم عامى و ساده معنايى مألوف و مأنوس داشته باشد ، معنايى كه اين گونه ذهنهاى ساده فورا تصديقش كند ، و يا تأويلى كه برايش مىكنند در نظر مردم كماطلاع و ضعيف الادراك نزديكتر به ذهن باشد . « 2 »
س 1249 - چرا كتاب خدا مشتمل بر متشابه است ؟
آيا آيات متشابه
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 7 .
( 2 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 63 .