براى همگان متشابه است يا براى برخى ؟
ج - آنچه كه شايسته گفتن است اين است كه وجود متشابه در بين آيات قرآن ضرورى است ، و ناشى از وجود تأويل به معنايى كه كرديم و مفسر بودن آيات نسبت به يكديگر است . [ به عبارتى ديگر ] قرآن كريم هم مانند هركلامى ديگر بايد مشتمل بر آيات متشابه باشد ، و بايد تشابه را كه به حكم ضرورت در يك آيه هست در آيهاى ديگر از آيات محكمات ، آن تشابه را بر طرف سازد .
بيانات قرآنى مثلهايى است كه براى معارف و مقاصد آن زده شده است [ البته اين غير از آن است كه گفته شده است ، معارف قرآن مثلهايى است براى تأويل . ] و واجب است قرآن مشتمل بر كلماتى متشابه باشد ، و چارهاى جز آن نيست ، همچنانكه لازم است آيات محكم نيز داشته باشد . [ از طرفى ] محكم بودن و متشابه بودن ، دو وصف نسبى است ، يعنى ممكن است يك آيه براى عامهء مردم متشابه باشد و براى خواص محكم ، و نيز ممكن است به خاطر اختلاف جهات ، مختلف شود ، يعنى ممكن است آيهاى از آيات قرآنى از يك جهت محكم ، و از جهت ديگر متشابه باشد ، و درنتيجه نسبت به آيهاى محكم و نسبت به آيهء ديگر متشابه باشد و ما در قرآن متشابه به تمام معنا و بهطور مطلق نداريم ، هرچند كه اگر هم مىداشتيم محذورى و اشكالى پيش
با علامه در الميزان ( فارسى ) — صفحة 536
مساهمون: مراد على شمس
ص٥٣٦