س 1213 - مؤمنين به دين اسلام و آنهايى كه به راستى مؤمنند و نفاق ندارند از ابتداى طلوع اسلام تا روز قيامت ، چند دستهاند و كدامند ؟
ج - سه دسته شدند ، يكى سابقون اوّلون از مهاجرين . دوم سابقون اوّلون از انصار . سوم تابعين ايشان .
در حقيقت آن دو صنف اوّل پيشوا و پيشرو هستند و بقيهء مسلمين يعنى صنف سوم تا روز قيامت تابع ايشانند ، و اگر متبوع هم باشند به مقايسه با آيندگان متبوعند .
و اين خود بهترين شاهد است بر اينكه منظور از سابقين اولين همان كسانى هستند كه اساس دين اسلام را استوار نموده ، قبل از آنكه بنيانش استوار گردد . « 1 »
س 1214 - منظور از « وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ »
« 2 » چه دسته و گروهى هستند ؟
و از اتّباع به احسان چه فهميده مىشود ؟
ج - منظور طائفهاى از اصناف سهگانه مؤمنين حقيقى هستند كه دو طائفه سابقون اوّلون از مهاجرين و انصار را به احسان ( به حق ) پيروى كردهاند .
و امّا آنچه كه از « اتّباع به احسان » فهميده مىشود اين است كه در حقيقت برگشت اين قيد [ احسان ] به اين شد كه : پيروى دسته سوم مؤمنين از دو دسته
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 9 ، ص 505 . [ با تصرف ]
( 2 ) . سورهء توبه ، آيهء 100 .