س 1128 - اگر اشكال شود ( همانطور كه قاضى بيضاوى « 1 » اشكال كرده است ) بر اينكه : در آيهء شريفهء
« خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ »
« 2 » دوام بهشت و دوزخ و اهل آن دو تشبيه شده به دوام آسمان و زمين آخرت كه وجود و دوام آن بر اكثر مردم پوشيده است ، و اين خود تشبيه اجلى به اخفى است ، و صحيح نيست ، آن هم از كلام بليغى مانند قرآنكه به هيچوجه انتظارش نمىرود ؛ چه پاسخى دارد ؟
ج - جوابش اين است كه : ما دوام بهشت و دوزخ را براى اهلش از كلام خداى تعالى فهميدهايم ، همانطور كه وجود آسمانها و زمين را براى آن دو ، و نيز ابديت همهء آنها را از كلام خدا به دست آوردهايم ؛ و بنابراين ، چه مانعى دارد كه يكى از اين دو حقيقت مكشوف از كلام او ، حقيقت ديگر را از جهت بقاء و دوام تحديد كند ، در حالى كه فعلا يكى از آن دو در نظر مردم معروفتر از ديگرى باشد ؟
آرى ، بعد از آنكه هردو حقيقت از كلام خود او به دست آمده نه از خارج ، مانعى ندارد كه يكى معرّف ديگرى شود . « 3 »
هامش
( 1 ) . تفسير بيضاوى ، ط ، تركيه ، ص 306 .
( 2 ) . سورهء هود ، آيهء 107 .
( 3 ) . الميزان ؛ ج 11 ، ص 31 .