آن بهشت و دوزخى و براى هريك سكنه و اهلى است ، كه خدا همه آنها را به اين وصف توصيف كرده كه نزد اويند و فرموده
« ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ »
« 1 » و به حكم اين آيه آسمان و زمين آخرت از بين نمىرود . « 2 »
س 1127 - اگر بقاى بهشت و دوزخ و اهل آن دو در آخرت دائمى و ابدى است چرا خداوند در آيهء شريفهء « خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِما يُرِيدُ » ،
« 3 » آنها را به مدت بقاى آسمان و زمين محدود كرده است ؟
ج - از اين جهت است كه معناى اين دو اسم از حيث آسمان و زمين بودن هيچ وقت از بين نمىرود ، آنكه از بين مىرود يك نوع آسمان و زمين است و آن آسمان و زمين دنيايى است كه اين نظام مشهود را دارد ، و امّا آسمانها و زمينى كه مثلا بهشت در آنهاست ، و به نور پروردگار روشن مىشود به هيچوجه از بين نمىرود ؛ و خلاصه جهان همواره آسمانها و زمينى دارد . چيزىكه هست در آخرت نظام دنياييش را از دست مىدهد ، و با اين وضع ديگر هيچ اشكالى باقى نمىماند . « 4 »
هامش
( 1 ) . سورهء نحل ، آيهء 96 .
( 2 ) . الميزان ؛ ج 11 ، ص 30 [ با تصرّف ]
( 3 ) . سورهء هود ، آيهء 107 .
( 4 ) . الميزان ؛ ج 11 ، ص 30 .