س 1095 - منظور از كلمهء « لغو » و « قسم لغو » كه در آيهء
« لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ . . . »
« 1 » آمده است چيست ؟
ج - كار لغو ، كارى است كه اثرى نداشته باشد ، و اثر هرچيز به حسب اختلاف جهات و متعلقاتش فرق مىكند ، مثلا قسم از جهت اينكه لفظى است اثرى دارد ، و از جهت اينكه عقدى است اثرى ، و از جهت اينكه مؤكد كلام است اثرى ، و از جهت مخالفت با آن اثرى . . . ولى نظر به اينكه در آيهء شريفه در مقابل مؤاخذه نداشتن قسم لغو ، مؤاخذه بر كار دلها قرار داده شده معلوم مىشود كه منظور از قسم لغو ، آن است كه اثرى در قصد شخص نداشته باشد ، يعنى قسمخورنده قصد جدى نكرده و عقد قلب بر آن ننموده باشد ، چنان كه كلمهء « به خدا قسم ، نه به خدا قسم » [ « آره و اللّه - نه و اللّه » ] بدون قصد و عقد زياد گفته مىشود . « 2 »
س 1096 - چه ارتباطى بين « ايمان » با « عهد و سوگند » وجود دارد ؟
ج - كلمه « ايمان » ، جمع يمين يعنى سوگند است ، و اين معنا را از كلمهء يمين بهمعناى دست راست گرفتهاند ، چون در بين عرب مرسوم و معمول بود كه وقتى سوگندى مىخورند ، و يا عهدى مىبستند ، و يا بيعتى مىكردند ، و يا مثلا معاملهاى انجام مىدادند ، براى اينكه بفهمانند عمل نامبرده قطعى شد ،
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 224 .
( 2 ) . الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 4 ، ص 4 .