تجويز كرده « 1 » و راضى به اين معنا نشده مگر به اينكه مسلمين قبلا به طرف خود اعلام بدارند ، و آنان را غافلگير نكنند ، و مرتكب چنين خيانتى نگردند .
و نيز در آيهء 2 سورهء توبه ، راضى به نقض عهد [ مسلمانان با مشركين ] نگشته مگر بعد از آنكه چهار ماه براى آنان [ مشركين ] مهلت قرار داد ، تا در كار خود فكر كنند و آخرين رأى خود را با آزادى هرچه تمامتر معلوم بدارند تا ، يا ايمان آورند و نجات يابند ، و يا كشته شوند و نابود گردند .
و اين مهلت دادن آثار حسنهاى داشت كه يكى از آنها اين بود كه معاهدين مورد نظر آيه ايمان آوردند و خود را به كشتن ندادند . و امّا نقض ابتدايى و بدون اينكه دشمن معاهد قبلا نقض عهد كرده باشد در دين حنيف اسلام جايز نيست . ( ر . ك : سورهء توبه ، آيهء 7 - 8 ؛ سورهء بقره ، آيهء 190 ) . « 2 »
س 1006 - طبق قاعدهء مسلّم عقلى وفاى به عهد ( وعده ) واجب است ، ولى آيا وفاى به وعيد و تهديد هم واجب است ؟
اين مطلب درمورد خداى متعال در حق بندگان چگونه است ؟
ج - وجوب داخل شدن اهل ثواب به بهشت ، مبنى است بر يك قاعده عقلى مسلم ، و آن اين است كه وفاى به عهد واجب است ، ولى وفاى به وعيد و تهديد واجب نيست ؛ چون وعده ، حقى را براى موعود له نسبت به آنچه كه
هامش
( 1 ) . سورهء انفال ، آيهء 58 .
( 2 ) . الميزان ؛ ج 9 ، ص 250 و 251 . [ با تصرف ]