س 1004 - اسلام تا چه حدى براى عهد و پيمانها حرمت قائل شده است ؟
ج - قرآن كريم در آياتى از قبيل
« أَوْفُوا بِالْعُقُودِ »
« 1 » و
« أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُلًا ،
و به پيمان وفا كنيد ، كه پيمان خود مسئوليتآور است » « 2 » و ديگر آيات متعدد « 3 » ، حرمت عهد و وجوب وفاى به آن را بهطور اطلاق رعايت كرده چه اينكه رعايت آن به نفع صاحب عهد باشد ، و چه به ضرر او ، آرى كسى كه با شخص ديگرى هرچند كه مشرك باشد پيمان مىبندد ، بايد بداند كه از نظر اسلام بايد به پيمان خود عمل كند و يا آنكه از اوّل پيمان نبندد ، براى اينكه رعايت جانب عدالت اجتماعى لازمتر ، و واجبتر از منافع و يا متضرر نشدن يك فرد است ، مگر آنكه طرف مقابل عهد خود را بشكند ، كه در اينصورت فرد مسلمان نيز مىتواند به همان مقدارى كه او نقض كرده نقض كند و به همان مقدار كه او به وى تجاوز نموده وى نيز به او تجاوز كند ، زيرا اگر در اينصورت نيز نقض و تجاوز جايز نباشد ، معنايش اين است كه يكى ديگرى را برده و مستخدم خود نموده و بر او استعلاء كند ، و اين در اسلام آنقدر مذموم و مورد نفرت است كه مىتوان گفت كه نهضت دينى جز براى از بين بردن آن نبوده است « 4 »
هامش
( 1 ) . سورهء مائده ، آيهء 1 .
( 2 ) . سورهء اسراء ، آيهء 34 .
( 3 ) . ر . ك : سورهء توبه ، آيهء 1 - 5 و 12 ؛ سورهء بقره ، آيه 194 ؛ سورهء مائده ، آيهء 2 .
( 4 ) . الميزان ؛ ج 5 ، ص 258 - 262 . [ با تصرف ]