و امّا مشركين با اذيت و آزارشان نسبت به مؤمنين ، بايد بدانند كه با اين رفتار خود خدا را عاجز نمىكنند ، و به ستوه نمىآورند ، و نمىتوانند خواست خود را عليه خواست خدا به كرسى بنشانند ، بلكه خود اين آزارشان هم كه گفتيم فتنه و آزمايش مؤمنين است ، فتنه و آزمايش خودشان نيز هست ، و چنان نيست كه از علم و تقدير الهى خارج باشد ، بلكه اين خدا است كه آنان را در چنين بوتهاى از آزمايش قرار داده ، و دارد عليه آنان ضبط مىكند ، تا اگر خواست در همين دنيا به و بال آن گرفتارشان كند ، و اگر خواست اين عذاب را تأخير انداخته در روزى كه به سوى او برمىگردند ، و ديگر راه گريزى ندارند ، عذاب كند .
و امّا آن چه بهعنوان حجت و دليل براى خود درست كرده و دل بدان خوش كردهاند ، سخن باطل و دليل مردودى است كه هيچجا به دردشان نمىخورد ، و حجت عليه آنان تمام است .
اين حاصل و خلاصهاى از غرض سورهء مباركه عنكبوت است . « 1 »
( * * ) عهد ( و پيمان )
س 1003 - منظور از « عهدى » كه خداوند از آدميان گرفته است بهطور اجمال است يا تفصيل ؟
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 16 ، ص 145 و 146 . [ با تصرف ]