س 974 - الفاظى كه در قرآن دربارهء انواع « ادراكات انسانى » استعمال شده كدامند ؟
ج - تعداد اين الفاظ زياد است و شايد به بيست لفظ برسد مانند : ظن ، حسبان ، شعور ، ذكر ، عرفان ، فهم ، فقه ، درايت ، يقين ، فكر ، رأى ، زعم ، حفظ ، حكمت ، خبرت ، شهادت ، و عقل . و امثال فتوى و قول و بصيرت نيز ملحق به آنهاست . « 1 »
س 975 - تعريف مختصرى از هريك از ادراكات انسانى را بيان كنيد ؟
ج - ظن ، بهمعناى تصديق بيشاز پنجاه درصد و نرسيده به صددرصد است ، زيرا اگر به درجه صددرصد برسد جزم و قطع مىشود .
حسبان ، هم بهمعناى ظن است ، با اين تفاوت كه گويا استعمال كلمهء حسبان درمورد ظن استعمالى است استعارى .
شعور ، بهمعناى ادراك دقيق است از مادهء « شعر - به فتح شين » گرفته شده ، كه بهمعناى مو بوده و ادراك دقيق را از آنجا كه مانند مو باريك است ، شعور خواندهاند . و مورد استعمال اين كلمه محسوسات است ، نه معقولات و به همين جهت حواس ظاهرى را مشاعر مىگويند .
هامش
( 1 ) . الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 4 ، ص 39 .