نيستند ، بلكه آنها كه علم دارند بر ديگران رجحان دارند . « 1 »
س 973 - آيا ممكن است كسى راه را بلد باشد و در عين حال بيراهه برود ؟
و يا چيزى را يقين داشته باشد و آن را انكار كند ؟
ج - جوابش اين است كه : منافات ندارد كه آدمى راه را بداند ، و در عين حال بيراهه برود ، و يا به چيزى يقين داشته باشد و در عين حال آن را انكار كند كه آيه شريفهء
« وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ »
« 2 » به آن اشاره دارد .
براى اينكه علم ملازم هدايت نيست ، همچنانكه ضلالت ملازم با جهل نيست ، بلكه آن علمى ملازم با هدايت است كه توأم با التزام عالم و مقتضاى علمش باشد ؛ يعنى عالم ملتزم به لوازم علم خود نيز باشد و به آن عمل كند تا دنبالش هدايت بيايد . ولى اگر عالم باشد ، اما به خاطر اينكه نمىتواند از هواى نفس صرفنظر كند ملتزم به مقتضا و لوازم علم خود نباشد ، چنين علمى باعث اهتداء او نمىشود ، بلكه چنين علمى در عين اينكه علم است ضلالت هم هست .
و همچنين يقين ، اگر توأم با التزام به لوازم آن نباشد ، با انكار منافات ندارد . « 3 »
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 17 ، ص 370 . [ با تصرف ]
( 2 ) . سورهء نمل ، آيهء 14 .
( 3 ) . الميزان ؛ ج 18 ، ص 264 . [ با تصرف ]