س 926 - خدمتى كه افراد شقى در نظام تكوين كرده و مىكنند ، از خدمت افراد سعيد كمتر نيست ، چون اگر نيك بنگرى زمينهء سعادت افراد سعيد را همين اشقيا فراهم نموده و مىنمايند ، پس ديگر چرا بايد در عذاب دائمى معذّب باشند ؟ ( بحث فلسفى )
ج - خدمت و عبوديت مانند رحمت دو قسم دارد : « عبوديت عامه » كه عبارت از خضوع و انقياد در طريق هدايت به سوى توحيد ، و هريك از اين دو نوع جزاء مناسبى از رحمت دارد ، به اين ترتيب كه عبوديت عامه و خدمت در نظام عالم تكوين جزاى آن همان رحمت عامه است ، و نعمت دائم و عذاب دائم هردو از باب رحمت عامه است و جزاى عبوديت خاصه رحمت خاصه است كه نعمت و بهشت آخرت مىباشد .
علاوه بر اين اگر ايراد مزبور صحيح باشد لازمهاش اينست كه هيچگونه عذاب اخروى و دنيوى ، منقطع و غيرمنقطع درباره عصيانكنندگان صحيح نباشد . « 1 »
س 927 - چرا خداوند منكرين ( توحيد و معاد ) را با اينكه در ضلالت بوده و سر به طغيان برمىآورند اينقدر مهلتشان مىدهد و در نزول عذاب بر آنان عجله نمىكند ؟
هامش
( 1 ) . همان .