متعال مرتكب آن را وعده آتش داده از قبيل مىگسارى ، زنا ، ربا ، حقوق پدر و مادر و فرار از جنگ و امثال آن معروف باشد . . . « 1 »
س 916 - چند قسم « عدل » وجود دارد و امر به عدل در آيهء شريفهء « إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ »
« 2 » به كدام قسم آن اشاره دارد ؟
ج - عدل به دو قسم است :
يكى مطلق كه عقل اقتضاى حسن آن را دارد ، و در هيچ زمان و عصرى منسوخ نمىشود و به هيچوجه اعتداء و ظلم شمرده نمىشود ، مانند احسان به هركس كه به تو احسان كرده ، و آزار نكردن كسى را كه او از آزار تو خوددارى نموده .
دوم عدلى كه عقل ، عدالت بودن آن را تشخيص نداده بلكه به وسيله شرع شناخته مىشود ، مانند قصاص ارش و ديه جنايت ، و اصل مال مرتد ، كه اين قسم از عدالت قابل نسخ هست ، و در بعضى از زمانها منسوخ مىشود و به همين جهت قرآن كريم همين عدالت را اعتداء و سيّئه خوانده ، يك جا فرموده :
« فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ ،
« 3 » پس هركس به شما تجاوز كرد شما ( هم ) به او تجاوز كنيد » و جاى ديگر فرموده :
« وَ جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها ،
« 4 » جزاى بدى ، بدى ديگرى
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 6 ص 299 . [ با تصرف ]
( 2 ) . سورهء نحل ، آيهء 90 .
( 3 ) . سورهء بقره ، آيهء 194 .
( 4 ) . سورهء شورى ، آيهء 40 .