س 891 - چه فرقى ميان ضلالت ابتدايى كه منسوب به بندهء خداست با ضلالت مجازاتى كه منسوب به خداى تعالى است وجود دارد ؟
ج - فرقش اين است كه خداى تعالى در اصل خلقت بشر استعداد هدايت و امكان رشد را در او نهاده بهطورى كه اگر بر طبق فطرتش قدم بردارد و فطرت خود را مريض نكند و استعداد هدايت خود را با پيروى از هوى و ارتكاب گناهان باطل نكند و بر فرض هم كه گناهى از او سر بزند نقيصهاى كه از اين راه بر فطرتش وارد شده با ندامت و توبه جبران نمايد ، خداى تعالى هدايتش مىكند اين هدايت هدايت پاداشى و از ناحيهء خداى تعالى است ، همچنانكه استعداد اوّلى و فطريش هدايت اوّلى او بود . [ هدايت اوّلى - هدايت پاداشى ]
و اگر هواى نفس خود را پيروى نموده پروردگار خود را نافرمانى كند و به تدريج استعداد فطرى را كه براى هدايت داشت باطل سازد خداوند هم هدايت را به وى افاضه نمىفرمايد و اين آن ضلالتى است كه به سوء اختيار خود براى خود درست كرده ، حال اگر ندامتى به وى دست ندهد و توبه نكند خداوند هم او را بر حالى كه دارد باقى نمىگذارده ضلالتش را تثبيت مىكند و اين آن ضلالت خدايى مجازاتى است . « 1 » [ ضلالت به سوء اختيار - ضلالت مجازاتى ]
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 12 ، ص 355 و 356 .