طرق درمان
تا ريشههاى اين خوى زشت و عادت به جستجوگرى در زندگى خصوصى ديگران از وجود انسان برچيده نشود ، ترك كردن آن غير ممكن است ، بنابراين آنها كه مىخواهند خودسازى كنند ، و اين خوى زشت را از خود دور سازند در درجه اول بايد سوءظن را در خود - طبق برنامهاى كه در بحث گذشته داشتيم - دور نمايند ، چرا كه هميشه سوءظن انسان را به جستجوگرى وا مىدارد . حسد و كينه توزى و عداوت و تكبر ، هر يك مىتواند عاملى براى تجسّس در زندگى خصوصى ديگران باشد ، كه اگر از وجود انسان برچيده شوند نتيجهء آن نيز از بين خواهد رفت .
عقدهء حقارت و آلودگى به گناه كه انسان را دعوت مىكند افرادى مانند خود پيدا كند تا به مصداق الْبَلِيَةُ اذا عَمَّتْ طابَتْ آرامش كاذبى پيدا كنند ، اگر از وجود انسان برچيده نشود ، تفتيش در حالات ديگران ادامه خواهد يافت .
از اينها گذشته هر كس بايد در اين موضوع بينديشد كه آيا راضى هست ديگران در زندگى خصوصى او تفتيش كنند و به اسرار او دست يابند ، اگر راضى نيست چرا خودش تمايل دارد در زندگى ديگران تفتيش كند ، و به اسرار خصوصى آنها دست يابد ، اين مقايسه در بسيارى از خوهاى زشت مىتواند جنبهء بازدارندهء قوى و نيرومندى داشته باشد .
توجه به پيامدهاى سوء تجسّس براى فرد و جامعه و كيفرهاى شديد الهى آن در دنيا و آخرت ، و اينكه هر كس براى فاش كردن اسرار ديگران تلاش كند خدا اسرار و عيوب پنهانى او را بر ملا خواهد نمود ، و پردههاى او را در دنيا و آخرت مىدرد ، نيز مىتواند اثر مهمى در بازدارندگى از اين خوى زشت داشته باشد .
ولى مهم اين است كه نه تنها در درمان اين خوى زشت بلكه در تمام رذائل اخلاقى بايد عوامل بازدارنده تكرار شوند ، و مكرر در مكرر آنچه را در بالا اشاره كرديم بازنگرى شوند ، تا به خواست خدا ، ريشههاى گنديدهء رذائل از سرزمين قلب انسان كنده شود ، و روح در پرتو انوار فضائل ، نورانيت و آرامش يابد .
* * *